پیشنهاد شغلی شما چقدر قابل اتکاست؟
پیشنهاد استخدام، آغاز بررسی D1 است. پیش از ترجمهٔ مدارک، پرداخت هزینه یا تعیین زمان جابهجایی، سه موضوع را روشن کنید:
- فرصت شغلی واقعی
- شرکت فعالیت دارد، شخص امضاکننده اختیار استخدام دارد و وظایف و حقوق شما مشخصاند.
- امکان قانونی استخدام
- سند استخدام، شرایط کار و در صورت لزوم مجوز حرفهای با قانون سازگارند؛ دریافت پیشنهاد، صدور ویزا را تضمین نمیکند.
- زندگی پس از ورود
- حقوق خالص، هزینهٔ مسکن و خانواده و منابع دورهٔ انتظار برای نخستین حقوق را پوشش میدهد.
حتی اگر تاریخ شروع کار در پیشنهاد آمده، دربارهٔ تأخیر احتمالی ویزا و ادامهٔ تعهد کارفرما گفتوگو کنید. اعتبار قرارداد و امکان قانونی ورود، دو بررسی جدا هستند.
D1 چه نوع ویزایی است؟
ویزای D1 عنوان رایج ویزای اقامت پرتغال برای اشتغال نزد کارفرماست.
عنوان رسمی این مسیر در قانون پرتغال چنین است:
Visto de residência para exercício de atividade profissional subordinada.
معادل دقیق آن، ویزای اقامت برای انجام فعالیت حرفهای استخدامی است؛ یعنی فعالیتی که شخص در چارچوب رابطهٔ کاری و تحت مدیریت کارفرما انجام میدهد.
مبنای اصلی این ویزا، مادهٔ ۵۹ قانون اتباع خارجی پرتغال، Lei n.º 23/2007، و مادهٔ ۳۰ مقررات اجرایی آن، Decreto Regulamentar n.º 84/2007، است.
این مسیر برای اتباع کشورهای ثالث طراحی شده است که قصد دارند در پرتغال بهصورت قانونی استخدام شوند و اقامت بگیرند.
دارندهٔ صرفاً تابعیت ایرانی، در صورت داشتن شرایط لازم، میتواند متقاضی این ویزا باشد.
در مقابل، ایرانی دارای تابعیت آلمانی یا یکی دیگر از کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا اصولاً برای اشتغال در پرتغال به D1 نیاز ندارد و از حقوق مربوط به آزادی رفتوآمد و اشتغال شهروندان اتحادیه برخوردار است.
اما ایرانی دارای اقامت دائم آلمان یا کارت اقامت کشور دیگری، صرفاً به دلیل داشتن آن کارت، حق استخدام و استقرار بلندمدت در پرتغال پیدا نمیکند. برای برخی دارندگان وضعیت اقامت بلندمدت اتحادیهٔ اروپا مقررات خاصی وجود دارد که باید جداگانه بررسی شود.
D1 برای اشتغال واقعی نزد کارفرمای پرتغالی است؛ نه برای کسی که هنوز کار پیدا نکرده، قصد دارد بهصورت مستقل فعالیت کند یا میخواهد از پرتغال برای مشتریان خارجی دورکاری انجام دهد.
برای این وضعیتها مسیرهای حقوقی دیگری وجود دارند.
قرارداد، وعدهٔ قرارداد یا پیشنهاد مبهم؟
- قرارداد کار — Contrato de trabalho
- رابطهٔ حقوقی استخدام و تعهدات کارفرما و کارمند را مشخص میکند. مادهٔ ۵ قانون کار برای قرارداد کارگر خارجی الزامات کتبی و محتوایی ویژه دارد.
- وعدهٔ قرارداد — Promessa de contrato de trabalho
- تعهد به انعقاد قرارداد در آینده است؛ باید کتبی و شامل مشخصات، امضا و نشانی یا مقر طرفین، تعهد روشن به انعقاد قرارداد، نوع فعالیت و دستمزد باشد.
- پیام یا نامهٔ غیرمتعهدانه
- عبارت «پس از ورود امکان همکاری داریم» یا سربرگ شرکت، بهتنهایی وعدهٔ قرارداد معتبر ایجاد نمیکند.
مادهٔ ۵۹ قانون اتباع خارجی، قرارداد یا وعدهٔ معتبر قرارداد را از مبانی اصلی بررسی ویزای استخدامی میداند. سند را بر اساس تعهدی که ایجاد میکند بسنجید.
یک قرارداد معتبر باید چه چیزهایی را روشن کند؟
پیش از امضا، متقاضی باید بتواند از متن قرارداد یا اسناد مکمل پاسخ پرسشهای اصلی را پیدا کند:
- کارفرمای قانونی چه شخص یا شرکتی است؟
- عنوان شغلی و وظایف واقعی کداماند؟
- محل انجام کار کجاست؟
- حقوق ناخالص چقدر است و چگونه پرداخت میشود؟
- ساعات کار و روزهای استراحت چگونه تعیین شدهاند؟
- قرارداد مدتدار است یا نامحدود؟
- همکاری از چه تاریخی آغاز میشود؟
- دورهٔ آزمایشی و شرایط پایان قرارداد چیست؟
- چه مقررات صنفی یا قراردادهای جمعی بر رابطهٔ استخدامی اعمال میشوند؟
پیشنهاد شغلی خوب باید این اطلاعات را روشن کند، نه اینکه صرفاً با وعدهٔ دریافت اقامت متقاضی را به امضا ترغیب کند.
همچنین ممکن است قرارداد با شرط دریافت مجوزهای لازم برای ورود و اشتغال تنظیم شود. وجود چنین شرطی بهخودیخود نشانهٔ نامعتبر بودن قرارداد نیست؛ باید دید تعهدات طرفین چگونه تعریف شدهاند.
آیا هر شرکت پرتغالی میتواند برای یک ایرانی پیشنهاد کار بفرستد؟
قانون D1 به کارفرمایان امکان استخدام نیروی انسانی واجد شرایط از کشورهای ثالث را میدهد، اما ارائهٔ پیشنهاد کاری بهتنهایی به صدور ویزا منجر نمیشود.
اعتبار کارفرما، واقعیبودن فرصت شغلی، رعایت مقررات استخدام و شرایط عمومی ویزا اهمیت دارند.
در مادهٔ ۵۹ قانون، علاوه بر قرارداد یا وعدهٔ قرارداد، حالتی نیز پیشبینی شده است که متقاضی دارای مهارتها یا صلاحیتهای مناسب باشد و کارفرما علاقهٔ مشخص و فردی خود را به استخدام او اعلام کند.
این manifestação individualizada de interesse از سوی کارفرما را نباید با سازوکار قدیمی manifestação de interesse برای درخواست اقامت از داخل پرتغال اشتباه گرفت.
سازوکار عمومی سابقِ درخواست اقامت مبتنی بر اعلام علاقهمندی، در ژوئن ۲۰۲۴ برای درخواستهای جدید لغو شد. مقررات انتقالی مربوط به پروندههای قدیمی موضوع جداگانهای است.
بنابراین اینکه یک فرد پس از ورود گردشگری به پرتغال کاری پیدا کند، به این معنا نیست که میتواند بهطور خودکار از مسیر سابق، درخواست اقامت استخدامی بدهد.
نقش IEFP چیست؟
مؤسسهٔ اشتغال و آموزش حرفهای پرتغال، Instituto do Emprego e Formação Profissional (IEFP)، در نظام اطلاعات فرصتهای شغلی و برخی مراحل اداری اشتغال اتباع خارجی نقش دارد.
بااینحال، یک نکتهٔ حقوقی مهم وجود دارد.
در مادهٔ ۳۰ مقررات اجرایی، الزام سابق مربوط به ارائهٔ یک گواهی مستقل IEFP در اصلاحات سال ۲۰۲۲ لغو شده است.
در مقابل، برخی صفحات راهنمای اداری و فهرستهای کنسولی همچنان از نامه یا اعلامیهٔ IEFP نام میبرند.
این تفاوت میان متن مقررات اجرایی و بعضی دستورالعملهای منتشرشده، نباید نادیده گرفته شود.
برای پروندهٔ مشخص باید معلوم شود مرجع کنسولی چه مدرکی مطالبه میکند و آیا درخواست آن مبنای قانونی یا اجرایی ویژهای دارد. نمیتوان بدون بررسی، گواهی IEFP را برای تمام پروندههای D1 شرطی همگانی معرفی کرد؛ همانطور که نباید وجود آن در یک دستورالعمل جاری را نادیده گرفت.
کارفرما را در چهار مرحله بررسی کنید
پیش از هزینهکردن برای پرونده، اعتبار پیشنهاد و صادرکنندهٔ آن را جداگانه بررسی کنید.
- هویت ثبتی: نام قانونی و NIPC شرکت را بگیرید. اطلاعات عمومی و آگهیهای ثبت شرکت در IRN قابل جستوجوی رایگاناند؛ با کد معتبر Certidão Permanente میتوان اطلاعات جاری ثبت تجاری را دید.
- اختیار امضا: از راه ارتباطی رسمی شرکت، هویت مسئول استخدام و اختیار امضاکنندهٔ قرارداد را تأیید کنید. ممکن است پیشنهادی بدون اطلاع مدیران واقعی صادر شده باشد.
- فعالیت و پرداخت حقوق: ثبت شرکت بهتنهایی توان مالی یا وجود شغل واقعی را ثابت نمیکند. فعالیت شرکت، نیاز به شغل و شرایط پرداخت را بررسی کنید.
- شرطهای مالی نامعلوم: درخواست پول نامتعارف برای «خرید قرارداد»، «تضمین ویزا» یا «رزرو قطعی اقامت» نیازمند بررسی جدی است. واسطه اختیار تضمین تصمیم کنسولی یا صدور اقامت را ندارد.
حقوق سال ۲۰۲۶؛ حداقل قانونی با درآمد کافی برای زندگی فرق دارد
از اول ژانویهٔ ۲۰۲۶، حداقل دستمزد ماهانهٔ تضمینشده در سرزمین اصلی پرتغال برابر با ۹۲۰ یورو ناخالص است.
این مبلغ بر اساس فرمان قانونی شمارهٔ ۱۳۹/۲۰۲۵، Decreto-Lei n.º 139/2025، تعیین شده است.
البته این عدد برای مشاغل تماموقت مشمول حداقل دستمزد در سرزمین اصلی پرتغال است. در مناطق خودمختار و برخی فعالیتهای مشمول مقررات جمعی، قواعد و مبالغ متفاوتی ممکن است اعمال شود.
همچنین نباید مبلغ ۹۲۰ یورو را بهعنوان حداقل درآمدی مستقل و یکسان برای صدور تمام ویزاهای D1 معرفی کرد. موضوع اصلی، قانونیبودن شرایط قرارداد، منابع کافی برای امرارمعاش و احراز دیگر شرایط اقامت است.
ممکن است قراردادی از نظر حداقل دستمزد معتبر باشد، اما درآمد آن برای تأمین زندگی یک خانواده در شهر موردنظر مناسب نباشد.
حقوق ناخالص همان مبلغی نیست که دریافت میکنید
در قراردادهای استخدامی پرتغال معمولاً حقوق بهصورت ناخالص، Salário bruto، ذکر میشود.
از این مبلغ، کسورات مربوط به تأمین اجتماعی و در صورت شمول، مالیات بر درآمد کسر میشود.
در نظام عمومی تأمین اجتماعی کارکنان، سهم معمول کارمند ۱۱ درصد و سهم معمول کارفرما ۲۳٫۷۵ درصد از مبنای مشمول است. برخی وضعیتها و مشاغل ممکن است قواعد خاصی داشته باشند.
مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی، Imposto sobre o Rendimento das Pessoas Singulares (IRS)، نیز به مبلغ درآمد، وضعیت خانوادگی و مقررات مالیاتی قابل اعمال بستگی دارد.
در نتیجه، دو فرد با حقوق ناخالص یکسان ممکن است دریافتی خالص متفاوتی داشته باشند.
حقوق سیزدهم و چهاردهم چه معنایی دارند؟
در پرتغال، کارکنان معمولاً علاوه بر حقوق ماهانه، از کمکهزینهٔ تعطیلات و کمکهزینهٔ کریسمس، Subsídio de férias و Subsídio de Natal، برخوردارند.
به همین دلیل، در محاسبهٔ حقوق سالانه معمولاً از چهارده پرداخت پایه استفاده میشود؛ هرچند شیوه و زمان پرداخت، از جمله پرداخت تدریجی برخی مزایا در طول سال، ممکن است متفاوت باشد.
برای مثال، اگر حقوق پایهٔ ناخالص فرد ماهانه ۱٬۲۰۰ یورو باشد، حاصل چهارده پرداخت کامل پایه در یک سال ۱۶٬۸۰۰ یورو خواهد بود.
اما این عدد نباید با ۱۶٬۸۰۰ یورو درآمد خالص یا با پرداخت ماهانهٔ ثابت ۱٬۴۰۰ یورو اشتباه گرفته شود.
همچنین در سال نخست استخدام، برخی مزایا ممکن است متناسب با مدت اشتغال محاسبه شوند.
متقاضی باید پیش از امضا مشخص کند مبلغ اعلامشده در آگهی، حقوق ناخالص ماهانه است یا کل بستهٔ جبران خدمات؛ و اینکه مزایای غذا، حملونقل یا سایر پرداختها چگونه محاسبه میشوند.
بودجه را تا نخستین حقوق و پس از آن بسنجید
حقوق یکسان در دو شهر، قدرت خرید یکسان ایجاد نمیکند؛ حقوق بیشتر در شهری گرانتر هم لزوماً پسانداز بیشتری باقی نمیگذارد. هزینهها را با دریافتی خالص مقایسه کنید.
- شروع زندگی
- اجاره و هزینههای اولیهٔ مسکن، جابهجایی و منابع لازم تا نخستین پرداخت حقوق.
- هزینههای ماهانه
- آب و برق و ارتباطات، خوراک، رفتوآمد، بیمه و درمان، هزینههای فرزندان و مخارج مسکن.
- سناریوی وقفه
- تأخیر حقوق، پایان زودهنگام قرارداد یا هزینهٔ پیشبینینشده؛ مشخص کنید چه ذخیرهای واقعاً در دسترس دارید.
دارایی در ایران را با پول قابلاستفاده در پرتغال یکی نگیرید. منشأ وجه، انتقال قانونی، محدودیتهای تحریمی و سیاست بانک دریافتکننده باید بررسی شوند. فرضِ پرداخت همهٔ هزینهها از حقوق ماه اول، جای برنامهٔ نقدینگی را نمیگیرد.
مدرک تحصیلی، سابقه و مجوز حرفهای
- شغل غیرتنظیمگریشده
- در بسیاری از این مشاغل، کارفرما مهارت و سابقه را ارزیابی میکند. در حوزههایی مانند فناوری، طراحی، بازاریابی یا مدیریت، شناسایی رسمی مدرک لزوماً شرط عمومی استخدام نیست.
- شناسایی دانشگاهی
- DGES چارچوب شناسایی مدارک و درجات خارجی را معرفی میکند؛ مشخص کنید کارفرما ترجمه میخواهد یا شناسایی رسمی مدرک.
- حرفهٔ تنظیمگریشده
- برای حرفههایی مانند پزشکی و پرستاری ممکن است تأیید صلاحیت، ثبت نزد نهاد مسئول یا مجوز لازم باشد. شناسایی دانشگاهی بهتنهایی این مجوز را ایجاد نمیکند.
- سابقهٔ ایران
- قرارداد، گواهی کار و سوابق بیمه میتوانند تاریخچهٔ اشتغال را مستند کنند. سابقهٔ بیمهٔ ایران خودبهخود معادل حقوق و سابقهٔ تأمین اجتماعی پرتغال نیست.
پیش از هزینهٔ ترجمه یا شناسایی، از کارفرما و مرجع حرفهای روشن کنید کدام سند برای کدام هدف لازم است.

مدارک لازم برای درخواست D1 از ایران
مرجع کنسولی پرتغال در تهران از طریق فهرست اختصاصی مدارک ویزای اقامت استخدامی، Checklist for Employment، مجموعهای از اسناد عمومی و اختصاصی را برای متقاضیان مشخص کرده است.
نسخهٔ منتشرشدهٔ این فهرست به دسامبر ۲۰۲۴ تعلق دارد و باید پیش از درخواست با دستورالعمل جاری سفارت تطبیق داده شود.
مدارک اصلی آن شامل فرم امضاشدهٔ درخواست ویزای ملی، عکس، گذرنامهٔ معتبر، رزرو سفر، مدرک محل اقامت در پرتغال، بیمهٔ درمانی سفر، اثبات منابع مالی، گردش حساب بانکی سه ماه اخیر، گواهی عدم سوءپیشینه و ترجمهٔ رسمی سند تولد است.
در بخش اختصاصی اشتغال نیز قرارداد کار، وعدهٔ قرارداد یا اعلام علاقهٔ مشخص کارفرما و در صورت تنظیمگریشدهبودن حرفه، مدرک صلاحیت حرفهای مطرح شده است.
در همان فهرست تأکید شده است که گردش حساب و موجودی بانکی ریالی باید معادل دقیق مبلغ به یورو یا دلار آمریکا را نیز نشان دهد و با مهر و امضای بانک ارائه شود.
این شرط مربوط به نحوهٔ ارائهٔ مدارک بانکی است و تضمینی برای پذیرش نهایی ارزشگذاری یا کفایت منابع ایجاد نمیکند.
تأیید و قانونیسازی اسناد ایرانی
ایران عضو کنوانسیون آپوستیل ۱۹۶۱ نیست.
در نتیجه، اسناد رسمی صادرشده در ایران را نمیتوان بدون بررسی الزامات قانونیسازی، مانند اسناد کشورهای عضو آن کنوانسیون ارائه کرد.
فهرست سفارت پرتغال در تهران برای مدارک رسمی مشمول، ترجمه به زبان پرتغالی یا انگلیسی و تأیید مراجع مربوط در ایران و قانونیسازی توسط سفارت پرتغال را پیشبینی کرده است.
این موضوع بهویژه دربارهٔ گواهی عدم سوءپیشینه، اسناد تولد و ازدواج و برخی مدارک دانشگاهی اهمیت دارد.
بااینحال، نباید فرض کرد تمام مدارک شغلی خصوصی، مانند نامهٔ سابقهٔ کار یا قرارداد استخدامی، الزاماً همان تشریفات یک سند رسمی دولتی را دارند. نوع سند و دستورالعمل مرجع دریافتکننده باید مشخص شود.
همچنین ترجمهٔ رسمی مدرک به معنای تأیید صحت ادعاهای شغلی مندرج در آن نیست.
برای نمونه، نامهٔ سابقهٔ کاری که بر سربرگ یک شرکت ایرانی صادر شده ممکن است نیازمند شواهد تکمیلی، مانند قرارداد، فیش حقوقی یا سوابق بیمه باشد.
درخواست از ایران یا کشور محل اقامت قانونی؟
تابعیت ایرانی به این معنا نیست که شخص در هر شرایطی باید درخواست ویزای خود را از تهران ارائه کند.
اگر متقاضی در ایران سکونت دارد، مرجع کنسولی مسئول پروندههای ایران باید بررسی شود.
اما ایرانی مقیم قانونی امارات، ترکیه، کانادا، آلمان یا کشور دیگری ممکن است بتواند درخواست خود را در محدودهٔ صلاحیت نمایندگی پرتغال در کشور محل اقامت ارائه کند.
در این زمینه، اقامت قانونی و شرایط صلاحیت کنسولی تعیینکنندهاند.
حضور گردشگری در کشور ثالث معمولاً بهتنهایی به متقاضی حق انتخاب آزادانهٔ سفارت محل درخواست نمیدهد.
از سوی دیگر، داشتن قرارداد کار پرتغالی به معنی دریافت خودکار وقت سفارت نیست.
دسترسی به وقت، شیوهٔ پذیرش و امکان ثبت درخواست جدید باید در زمان اقدام بررسی شوند.
مراحل قانونی؛ از قرارداد تا اجازهٔ اقامت
مسیر معمول D1 با یافتن فرصت شغلی معتبر و توافق واقعی با کارفرما آغاز میشود.
پس از روشنشدن شرایط استخدام و آمادهشدن مدارک قانونی، متقاضی باید از طریق مرجع کنسولی صالح برای ویزای اقامت استخدامی درخواست دهد.
پذیرش درخواست ویزا به معنی موافقت با آن نیست.
مطابق مادهٔ ۵۸ قانون اتباع خارجی، ویزای اقامت برای ورود به پرتغال با هدف دریافت اجازهٔ اقامت صادر میشود.
این ویزا اصولاً برای دو بار ورود و حضور چهارماهه اعتبار دارد.
مهلت عمومی قانونی تصمیمگیری دربارهٔ درخواست ویزای اقامت ۶۰ روز است؛ اما این مهلت نباید بهعنوان وعدهٔ دریافت قطعی ویزا در زمان معین تفسیر شود.
دسترسی به وقت کنسولی، بررسی مدارک، اخذ نظر نهادهای مسئول و شرایط اداری ممکن است بر زمان واقعی اثر بگذارد.
در وبسایت VFS مربوط به ایران، هزینهٔ منتشرشدهٔ ویزای D1 برابر با ۱۱۰ یورو و کارمزد مرکز پذیرش ۳۲ یورو درج شده است. این ارقام مربوط به اطلاعات منتشرشدهٔ مرکز پذیرشاند و باید پیش از پرداخت دوباره تأیید شوند.
هزینههای ترجمه، تأیید مدارک، سفر، بیمه، مسکن و مراحل دریافت کارت اقامت جدا هستند.
پس از ورود چه اتفاقی میافتد؟
مرحلهٔ بعدی، دریافت اجازهٔ اقامت استخدامی از سازمان ادغام، مهاجرت و پناهندگی پرتغال، Agência para a Integração, Migrações e Asilo (AIMA)، است.
مبنای اصلی آن مادهٔ ۸۸ قانون اتباع خارجی است.
AIMA برای درخواست مبتنی بر ویزای اقامت استخدامی، از جمله گذرنامه، ویزای معتبر، تأییدیهٔ کارفرما دربارهٔ وجود رابطهٔ استخدامی، مدرک محل سکونت و مدارک ثبت نزد سازمان امور مالیاتی و تأمین اجتماعی را مشخص کرده است.
در اصلاحات سپتامبر ۲۰۲۶، مادهٔ ۸۱ قانون امکان ارائهٔ درخواست اجازهٔ اقامت از سوی متقاضی، نمایندهٔ قانونی یا کارفرما را پیشبینی کرده است.
همچنین طبق مادهٔ ۸۲ اصلاحشده، مهلت عمومی تصمیمگیری دربارهٔ درخواست صدور اجازهٔ اقامت ۹۰ روز است که در شرایط استثنایی و با توجیه مشخص میتواند ۳۰ روز دیگر تمدید شود.
این مهلت قانونی را نباید با زمان عملی صدور و تحویل کارت در همهٔ پروندهها یکسان دانست.
اجازهٔ اقامت موقت استخدامی در شرایط عمومی دو سال اعتبار دارد و برای دورههای متوالی سهساله قابل تمدید است.
شمارهٔ مالیاتی و تأمین اجتماعی؛ مسئولیت چه کسی است؟
کارمند خارجی برای فعالیت اقتصادی و انجام تعهدات قانونی در پرتغال با دو شمارهٔ شناسایی مهم سروکار دارد.
شمارهٔ شناسایی مالیاتی، Número de Identificação Fiscal (NIF)، برای امور مالیاتی و بسیاری از روابط اقتصادی استفاده میشود.
شمارهٔ تأمین اجتماعی، Número de Identificação da Segurança Social (NISS)، برای ثبت رابطهٔ بیمهای و پرداخت حق بیمه اهمیت دارد.
بر اساس اطلاعیهٔ رسمی دولت پرتغال در فوریهٔ ۲۰۲۶، کارفرما میتواند با شهروند خارجی حتی پیش از صدور NISS قرارداد کار امضا کند.
نبود NISS در مرحلهٔ انعقاد قرارداد، بهخودیخود مانع قانونی امضای قرارداد نیست.
پس از صدور شمارهٔ تأمین اجتماعی، کارفرما باید رابطهٔ استخدامی را مطابق مقررات به سازمان تأمین اجتماعی اعلام کند.
این موضوع البته بهمعنای رفع الزامهای مهاجرتی برای ورود یا اشتغال نیست. داشتن قرارداد و داشتن مجوز لازم برای کار و اقامت، موضوعاتی جداگانهاند.
کارفرما مسئول انجام تکالیف قانونی مربوط به رابطهٔ استخدامی، از جمله اعلام اشتغال و پرداخت سهم مربوط از حق بیمه است.
حقوق کارمند ایرانی در پرتغال
اشتغال قانونی در پرتغال صرفاً رابطهای خصوصی میان کارمند و کارفرما نیست. قانون کار مجموعهای از حقوق و تعهدات را برای هر دو طرف تعیین کرده است.
مادهٔ ۴ قانون کار پرتغال اصل برابری حقوق و تکالیف کارگر خارجی مجاز به اشتغال با کارگر پرتغالی را به رسمیت میشناسد.
در شرایط عمومی، سقف متعارف ساعات کار هشت ساعت در روز و چهل ساعت در هفته است؛ هرچند برخی نظامهای کاری و مقررات خاص ممکن است استثنا داشته باشند.
کارکنان همچنین مطابق قانون از حقوق مربوط به مرخصی باحقوق، استراحت، ایمنی کار، پرداخت دستمزد و حمایتهای مرتبط برخوردارند.
مدت معمول مرخصی سالانه در شرایط عمومی ۲۲ روز کاری است؛ برای سال آغاز استخدام قواعد محاسبهٔ ویژهای وجود دارد.
کارفرما نمیتواند صرفاً به دلیل خارجیبودن کارمند، حقوق قانونی او را نادیده بگیرد.
اگر پرداخت حقوق بهطور غیرقانونی متوقف شود، شرایط کار مغایر قانون باشد یا کارمند با سوءاستفاده و تهدید روبهرو شود، سازمان شرایط کار پرتغال، Autoridade para as Condições do Trabalho (ACT)، از مراجع رسمی رسیدگی و نظارت بر رعایت مقررات کار است.
این حمایتها به معنای مصونیت از پایان قانونی قرارداد نیستند. کارفرما در چارچوب قانون میتواند رابطهٔ کاری را خاتمه دهد و کارمند نیز ممکن است حق استعفا داشته باشد؛ اما هر دو باید تشریفات مربوط را رعایت کنند.
اگر کارفرما را تغییر دهیم چه میشود؟
در گذشته، برخی دارندگان اجازهٔ اقامت کاری تصور میکردند تغییر کارفرما همیشه مستلزم دریافت نوع دیگری از کارت اقامت است.
قانون شمارهٔ ۶۲/۲۰۲۶، مصوب ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، در این زمینه حکم مهمی وارد مادهٔ ۸۸ قانون اتباع خارجی کرده است.
طبق بند ۸ این ماده، دارندهٔ اجازهٔ اقامت برای فعالیت حرفهای میتواند کارفرمای خود را با اطلاع به AIMA تغییر دهد، بدون آنکه صرف این تغییر مستلزم صدور کارت اقامت جدید باشد.
این تغییر با هدف تسهیل تحرک قانونی نیروی کار اهمیت دارد.
بااینحال، باید میان امکان تغییر کارفرما و حفظ تمام شرایط قانونی اقامت تفاوت گذاشت.
رابطهٔ شغلی جدید باید واقعی و قانونی باشد و تکالیف مربوط به ثبت و اطلاعرسانی انجام شوند.
همچنین تغییر کارفرما با تبدیل فعالیت استخدامی به فعالیت حرفهای مستقل یکسان نیست و در مورد دوم باید الزامات مربوط به تغییر نوع فعالیت یا عنوان اقامتی بررسی شود.
اگر شغل خود را از دست بدهیم، اقامت فوراً باطل میشود؟
پایان رابطهٔ استخدامی موضوعی مهم است، اما نباید تصور کرد کارت اقامت در لحظهٔ اخراج یا استعفا بهطور خودکار و بدون فرایند قانونی باطل میشود.
آثار پایان اشتغال به وضعیت فرد، اعتبار اجازهٔ اقامت، شرایط تمدید، امکان یافتن شغل جدید و مقررات مربوط بستگی دارد.
قانون جدید اتحادیهٔ اروپا دربارهٔ مجوز واحد اقامت و کار، Directive (EU) 2024/1233، نیز بر حقوق مشترک و تحرک قانونی کارکنان کشورهای ثالث تأکید دارد و پرتغال در سپتامبر ۲۰۲۶ مقررات مرتبط با آن را در قانون داخلی وارد کرده است.
اما دارندهٔ D1 نباید نتیجه بگیرد که از دستدادن شغل هیچ اثری بر اقامت او ندارد.
بهتر است در صورت پایان قرارداد، وضعیت تأمین اجتماعی، حقوق ناشی از بیکاری در صورت احراز شرایط، ثبت اشتغال جدید و الزامات تمدید اقامت بررسی شود.
استخدام از مسیر ویژهٔ مهاجرت کاری قانونمند
پرتغال در آوریل ۲۰۲۵ سازوکاری به نام Protocolo de Cooperação para a Migração Laboral Regulada معرفی کرد.
این برنامه برای ایجاد همکاری ساختارمند میان نهادهای دولتی، تشکلهای کارفرمایی و شرکتهای واجد شرایط در زمینهٔ جذب نیروی کار خارجی طراحی شده است.
AIMA تصریح میکند که این سازوکار، نوع تازهای از ویزا یا مجوز اقامت ایجاد نمیکند و شرایط قانونی صدور ویزا را کاهش نمیدهد.
هدف آن بهبود هماهنگی اداری، افزایش مسئولیت کارفرمایان و تسهیل فرایند استخدام قانونی است.
بنابراین وجود نام یک شرکت در چارچوب چنین سازوکاری بهمعنای تضمین ویزای کار برای تمام افراد معرفیشده از سوی آن شرکت نیست.
متقاضی همچنان باید شرایط عمومی و اختصاصی درخواست خود را احراز کند.

خانواده در مهاجرت کاری چه وضعیتی دارد؟
برای متقاضی ایرانی دارای همسر و فرزند، ارزش یک پیشنهاد شغلی فقط به مبلغ حقوق وابسته نیست.
باید معلوم شود آیا درآمد قرارداد برای زندگی چند نفر کافی است، خانواده چگونه میتواند به پرتغال منتقل شود و آیا همسر نیز امکان برنامهریزی برای اشتغال و زندگی مستقل خواهد داشت.
مادهٔ ۵۸ قانون اتباع خارجی امکان درخواست همزمان ویزای اقامت برای همراهی اعضای خانوادهٔ واجد شرایط متقاضی اصلی را پیشبینی کرده است.
اما همراهی خانواده در مرحلهٔ ویزای اقامت با الحاق خانواده پس از دریافت اجازهٔ اقامت یکسان نیست.
قانون شمارهٔ ۶۱/۲۰۲۵ مقررات الحاق خانواده را تغییر داده است.
طبق مادهٔ ۹۸ اصلاحشده، قاعدهٔ عمومی برای بسیاری از درخواستها، داشتن دستکم دو سال اجازهٔ اقامت معتبر است.
برای برخی همسران دارای سابقهٔ زندگی مشترک، دورهٔ پانزدهماهه در شرایط قانونی پیشبینی شده و برای فرزندان خردسال یا افراد ناتوان وابسته، برخی وضعیتهای والدین و دیگر گروههای معین نیز استثناهایی وجود دارد.
بنابراین نه میتوان وعده داد تمام خانوادهها بلافاصله اقامت خواهند گرفت و نه میتوان شرط دو سال انتظار را بدون استثنا به همه تعمیم داد.
در خانوادههای ایرانی، سند ازدواج، مدارک تولد فرزندان، منابع مالی، مسکن و احراز رابطهٔ خانوادگی باید طبق مقررات آماده شوند.
اگر یکی از اعضای خانواده تابعیت اروپایی داشته باشد، ممکن است نظام حقوقی متفاوتی بر پرونده اعمال شود.
پیش از پذیرش یک پیشنهاد شغلی، لازم است هزینهٔ زندگی خانوادگی و امکان همراهی اعضای خانواده با همان دقتی بررسی شود که مبلغ حقوق ارزیابی میشود.
D1 با کارت آبی، D8 و ویزای جستوجوی کار چه تفاوتی دارد؟
D1 برای اشتغال استخدامی در پرتغال است و لزوماً به مشاغل دارای تخصص بسیار بالا محدود نمیشود.
اما برای برخی متخصصان با شرایط تحصیلی، حرفهای و حقوق مشخص، کارت آبی اتحادیهٔ اروپا ممکن است مسیر مناسبتری باشد.
اگر فرد همچنان برای کارفرما یا مشتریانی در خارج از پرتغال از راه دور فعالیت میکند، باید شرایط ویزای D8 بررسی شود.
اگر شخص قصد فعالیت مستقل یا راهاندازی کسبوکار خود را دارد، D2 میتواند مرتبط باشد.
و اگر هنوز پیشنهاد استخدام واقعی در اختیار ندارد، D1 جایگزینی برای جستوجوی کار نیست.
مقررات جستوجوی کار در سال ۲۰۲۵ تغییر کرده و مسیر پیشین آن نباید بدون بررسی وضعیت اجرایی و ضوابط جدید، همچنان در دسترس معرفی شود.
به همین دلیل، توصیهٔ «ابتدا با ویزای گردشگری وارد پرتغال شوید، بعد کار پیدا کنید و اقامت بگیرید» نمیتواند راهنمای عمومی معتبر و قانونی برای متقاضیان جدید باشد.
تمدید اقامت و آیندهٔ بلندمدت
حفظ اجازهٔ اقامت کاری به رعایت شرایط قانونی وابسته است.
باید وضعیت اقامت معتبر بماند، رابطهٔ حرفهای یا وضعیت قانونی جایگزین در موارد مرتبط مستند باشد و تکالیف مالیاتی، تأمین اجتماعی و سایر الزامات قابل اعمال رعایت شوند.
غیبت طولانی از پرتغال نیز ممکن است پیامد اقامتی داشته باشد.
مطابق مادهٔ ۸۵ قانون اتباع خارجی، غیبت بدون دلیل موجه برای شش ماه متوالی یا هشت ماه غیرمتوالی در مجموع دورهٔ اعتبار اجازهٔ اقامت موقت میتواند مبنای لغو آن قرار گیرد؛ قانون برای برخی دلایل موجه استثناهایی پیشبینی کرده است.
دریافت اجازهٔ اقامت کاری همچنین به معنی دریافت اقامت دائم یا تابعیت نیست.
قانون تابعیت پرتغال با اصلاحیهٔ ارگانیک شمارهٔ ۱/۲۰۲۶ تغییر کرده است.
طبق قاعدهٔ عمومی جدید برای اعطای تابعیت بر اساس اقامت، متقاضیان دارای تابعیت کشورهایی مانند ایران، در صورتی که صرفاً تابعیت ایرانی داشته باشند و مشمول گروههای خاص نباشند، باید حداقل ده سال اقامت قانونی و سایر شرایط مستقل تابعیت را احراز کنند.
برای درخواستهای تابعیت ثبتشده پیش از لازمالاجراشدن قانون جدید، حکم انتقالی جداگانهای وجود دارد.
بنابراین نباید D1 را بهعنوان راه تضمینشدهٔ دریافت گذرنامهٔ پرتغالی پس از پنج سال تبلیغ کرد.
پرسشهای متداول ایرانیان دربارهٔ D1
آیا برای درخواست D1 حتماً باید قرارداد امضاشده داشته باشم؟
قرارداد کار یا وعدهٔ معتبر قرارداد از مبانی اصلی این مسیر است. قانون در شرایط مشخص امکان استفاده از اعلام علاقهٔ فردی کارفرما همراه با احراز صلاحیت حرفهای را نیز پیشبینی کرده است. نامهٔ غیررسمی یا پیشنهاد مبهم، لزوماً جایگزین این مدارک نیست.
آیا داشتن پیشنهاد شغلی دریافت ویزا را تضمین میکند؟
خیر. مرجع کنسولی باید شرایط عمومی و اختصاصی درخواست، اعتبار مدارک و موانع احتمالی قانونی را بررسی کند.
آیا میتوانم بدون مدرک دانشگاهی D1 دریافت کنم؟
D1 برای تمام مشاغل، شرط عمومی یکسان داشتن مدرک دانشگاهی تعیین نکرده است. اما شغل موردنظر، شرایط کارفرما و حرفههای تنظیمگریشده ممکن است به صلاحیت یا مجوز مشخصی نیاز داشته باشند.
آیا سابقهٔ کار ایران قابل استفاده است؟
بله، میتواند برای اثبات تجربهٔ حرفهای و متناسببودن تواناییهای شما با شغل موردنظر اهمیت داشته باشد. اعتبار و کفایت آن به نوع شغل، مدارک پشتیبان و الزامات حرفهای مربوط بستگی دارد.
آیا کارفرما باید پیش از امضای قرارداد برای من NISS بگیرد؟
طبق راهنمای رسمی دولت پرتغال، نبود NISS مانع امضای قرارداد استخدام با شهروند خارجی نیست. پس از صدور آن، کارفرما باید رابطهٔ کاری را مطابق مقررات به تأمین اجتماعی اعلام کند.
آیا حقوق ۹۲۰ یورویی برای گرفتن D1 کافی است؟
این مبلغ حداقل دستمزد ماهانهٔ قانونی سال ۲۰۲۶ در سرزمین اصلی پرتغال است، نه تضمین کفایت قرارداد یا صدور ویزا. شرایط شغل، توان امرارمعاش و هزینههای واقعی زندگی باید بررسی شوند.
آیا میتوانم پس از ورود، کارفرمای خود را تغییر دهم؟
قانون سپتامبر ۲۰۲۶ امکان تغییر کارفرما را با اطلاع به AIMA، بدون ضرورت صدور کارت جدید صرفاً به این علت، پیشبینی کرده است. رعایت سایر الزامات قانونی همچنان ضروری است.
آیا میتوانم با D1 همسر و فرزندان را همراه ببرم؟
قانون امکان درخواست همراهی همزمان اعضای واجد شرایط خانواده را پیشبینی کرده است. شرایط پرونده باید از مقررات الحاق خانواده پس از دریافت اقامت تفکیک شود.
آیا با ویزای گردشگری و یک قرارداد کار میتوان اقامت کاری گرفت؟
وجود قرارداد بهتنهایی حق تبدیل ویزای گردشگری به اجازهٔ اقامت کاری ایجاد نمیکند. سازوکار عمومی سابقِ اعلام علاقهمندی برای درخواستهای جدید در ژوئن ۲۰۲۴ لغو شده است. هر استثنا یا وضعیت انتقالی باید بر اساس قانون بررسی شود.
پیش از امضای قرارداد، آیندهٔ شغلی خود را نیز بسنجید
مهاجرت از طریق استخدام یک مزیت روشن دارد: برخلاف بعضی مسیرهای دیگر، متقاضی میتواند پیش از انتقال زندگی، دربارهٔ شغل و بخشی از درآمد آیندهٔ خود اطلاعات مشخصی داشته باشد.
اما همین مزیت ممکن است به نقطهٔ آسیبپذیری تبدیل شود، اگر فرد تمام تصمیم مهاجرت خود را بر قراردادی نامطمئن، کارفرمایی ناشناخته یا حقوقی نامتناسب با هزینههای زندگی بنا کند.
برای یک ایرانی، ارزش واقعی پیشنهاد شغلی باید در چند سطح سنجیده شود: اعتبار حقوقی قرارداد، امکان دریافت ویزا، امنیت رابطهٔ استخدامی، درآمد خالص، هزینهٔ زندگی و آیندهٔ حرفهای و خانوادگی.
اگر قرارداد واقعی و منطبق با قانون است، حقوق امکان زندگی پایدار را فراهم میکند و مهارتهای فرد با بازار کار پرتغال سازگارند، D1 میتواند مسیر مناسبی برای بررسی باشد.
اما اگر پیشنهاد کاری به پرداخت مبالغ مبهم وابسته است، مسئولیت کارفرما روشن نیست یا درآمد حتی هزینههای اولیهٔ زندگی را پوشش نمیدهد، صرف احتمال دریافت اقامت دلیل کافی برای پذیرش آن نیست.
یک قرارداد خوب فقط امکان ورود به پرتغال را فراهم نمیکند؛ باید بتواند مبنایی معتبر برای زندگی و ادامهٔ مسیر حرفهای فرد باشد.
منابع رسمی و تاریخ آخرین بررسی
تاریخ آخرین بررسی: ۷ نوامبر ۲۰۲۶
قانون اتباع خارجی پرتغال — Lei n.º 23/2007، بهویژه مواد ۵۸، ۵۹، ۷۵، ۷۷، ۸۱، ۸۲، ۸۵، ۸۸ و ۹۸: متن تلفیقی در Diário da República
مقررات اجرایی قانون اتباع خارجی — Decreto Regulamentar n.º 84/2007، بهویژه مادهٔ ۳۰: متن مقررات اجرایی و اصلاحات
قانون کار پرتغال — Código do Trabalho، Lei n.º 7/2009، بهویژه مواد ۴ و ۵: متن رسمی قانون کار
قانون ۶۱/۲۰۲۵، مورخ ۲۲ اکتبر ۲۰۲۵: اصلاحات مهاجرت و الحاق خانواده
قانون ۶۲/۲۰۲۶، مورخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶: اصلاحات اشتغال، اقامت و تغییر کارفرما
Decreto-Lei n.º 139/2025: حداقل دستمزد قانونی سال ۲۰۲۶
درگاه خدمات دولت پرتغال — gov.pt: درخواست ویزای اقامت برای اشتغال نزد کارفرما و راهنمای حقوق و شرایط کار در پرتغال
AIMA — اجازهٔ اقامت استخدامی، مادهٔ ۸۸، بند ۱: شرایط و مدارک صدور اجازهٔ اقامت پس از ورود
سفارت پرتغال در تهران، فهرست مدارک D1، نسخهٔ دسامبر ۲۰۲۴: فهرست رسمی مدارک استخدامی
VFS Global — مرکز پذیرش درخواست ویزای پرتغال از ایران: انواع ویزا، کارمزدها و اطلاعات پذیرش
سازمان ثبت و امور اسناد پرتغال (IRN): جستوجوی اطلاعات عمومی ثبت شرکتها و بررسی گواهی دائم ثبت شرکت
DGES و DGERT: شناسایی مدارک دانشگاهی خارجی و شناسایی صلاحیتهای حرفهای
سازمان تأمین اجتماعی پرتغال: انعقاد قرارداد با کارگران خارجی پیش از دریافت NISS
AIMA — پروتکل مهاجرت کاری قانونمند: اطلاعات رسمی سازوکار جذب نیروی کار خارجی
قانون تابعیت پرتغال — Lei Orgânica n.º 1/2026: اصلاحات قانون تابعیت در مه ۲۰۲۶
محدودیت اطلاعات: شرایط پذیرش درخواست جدید، ظرفیت وقتهای کنسولی، فهرست مدارک و رویههای اداری ممکن است تغییر کنند. اطلاعات این صفحه جایگزین ارزیابی حقوقی اختصاصی قرارداد استخدام یا پروندهٔ اقامت نیست.
