मानौँ, पोखरामा बसेर विदेशका ग्राहकका लागि काम गर्ने एक स्वतन्त्र पेसाकर्मीको ठूलो बिल आवेदन दिन लागेको सातासम्म भुक्तानी भएको छैन। त्यही बेला दोहामा काम गर्ने एक नेपाली कर्मचारीको तीन महिनाको तलब बैंकमा देखिन्छ, तर रोजगारदाताले पोर्चुगलबाट काम गर्न दिने निर्णय गरेको छैन। पहिलो व्यक्तिले ढिलो आएको भुक्तानीलाई तीन महिनाको आयमा कसरी देखाउने भनेर बुझ्नुपर्छ। दोस्रो व्यक्तिका लागि तलब पुगे पनि कामको ठाउँ सार्ने सहमति र कतार फर्कन पाउने आधार पहिले खुल्नुपर्छ। दुवै अवस्था काल्पनिक हुन्।
निवेदनको मिति तय गर्नुअघि तीन कुरा मिलाउनुहोस्। पोर्चुगलबाट काम गर्न करारले के अनुमति दिन्छ, निवेदनअघिको तीन महिनाको आय कसरी प्रमाणित हुन्छ र काम अवरुद्ध भए घर कति समय चल्छ। पहिलो दुई प्रश्नले भिसाको फाइल तयार छ कि देखाउँछन्। तेस्रोले अहिले सर्ने कि केही महिना पर्खने भन्ने निर्णयमा सघाउँछ।
काम र बस्ने अवधिले कुन भिसा देखाउँछन्?
युरोपेली सङ्घबाहिरका आवेदकले प्रयोग गर्ने D8 भनिने व्यवस्थाले पोर्चुगलमा बसेर त्यसभन्दा बाहिर अधिवास वा प्रधान कार्यालय भएका व्यक्ति वा संस्थाका लागि टाढाबाट काम गर्ने अवस्थालाई समेट्छ। यसमा रोजगारदातासँगको सम्झौताअन्तर्गत काम गर्ने कर्मचारी र स्वतन्त्र पेसागत सेवा दिने व्यक्ति दुवै पर्न सक्छन्। आवेदनमा कामको सम्बन्ध वा सेवा दिएको प्रमाण र आम्दानीको प्रमाण छुट्टाछुट्टै पेस गर्नुपर्छ। युरोपेली सङ्घको नागरिकता वा त्यसको नागरिकसँगको योग्य पारिवारिक आधार छ भने त्यो प्रक्रिया पहिले हेर्नुहोस्। Lei n.º 37/2006, धारा 2, 3 र 7
नयाँ दिल्लीको सूचीमा अस्थायी बसाइको वर्ग ER र बसोबासको वर्ग DR भनेर देखिन्छ। समय लिँदा आधिकारिक वर्गको नाम मिलाउनुहोस्। Lei n.º 23/2007, धारा ५४ र 61-B · नयाँ दिल्लीको भिसा सूची
| तपाईंको योजना | मिल्न सक्ने वर्ग | स्वीकृतिपछिको प्रक्रिया |
|---|---|---|
| एक वर्षभन्दा कम समय टाढाबाट काम गर्ने र त्यसपछि फर्कने | अस्थायी बसाइका लागि भिसा (Visto de estada temporária para o exercício de atividade profissional prestada de forma remota para fora do território nacional) | भिसामा दिइएको अवधिसम्म बस्न र सो अवधिमा धेरै पटक पोर्चुगल प्रवेश गर्न मिल्ने व्यवस्था। बसाइ लम्ब्याउनुपर्ने भए समय सकिनुअघि छुट्टै प्रक्रिया र कारण जाँच्नुहोस्। |
| पोर्चुगलमा घर बसालेर विदेशको काम जारी राख्ने | बसोबासका लागि भिसा (Visto de residência para o exercício de atividade profissional prestada de forma remota para fora do território nacional) | सामान्यतः चार महिनाका लागि र दुई पटक प्रवेश गर्न मिल्ने भिसा। पोर्चुगल पुगेपछि बसोबासको अनुमति (Autorização de residência) माग्नुपर्छ। |
धारा ७२(१)(e) अन्तर्गत अस्थायी भिसाधारकले बढीमा एक वर्षसम्म बसाइ थप्न माग्न सक्छन्। धारा ७१ अनुसार सामान्यतया प्रवेशका मूल सर्त कायम हुनुपर्छ। तपाईंको वर्ग र कामअनुसार जारी सम्झौता, स्वास्थ्य सुरक्षा र लागू भए कर वा सामाजिक सुरक्षाका प्रमाण कुन रूपमा चाहिन्छ भनेर सोध्नुहोस्। म्याद थप्ने निवेदन कुन तरिकाले दिन मिल्छ भनेर AIMA सँग बुझ्नुहोस्। बसोबासको भिसा रोज्दा अनुमति पाउने छुट्टै चरण छ। भिसामा छापिएका मिति र प्रवेशको सङ्ख्या हेरेर यात्रा तय गर्नुहोस्। Lei n.º 23/2007, धारा ५४, 58, 61-B, 71 र 72 · म्याद थप्ने कार्यविधि
जुन कम्पनीले सम्झौता गरेको छ र जुन कम्पनीको नाम परियोजनामा देखिन्छ, ती एउटै नहुन सक्छन्। उदाहरणका लागि, पोर्चुगलको शाखाले तपाईंलाई नयाँ सम्झौता दिन लागेको छ भने अर्को देशमा रहेको समूहको मुख्य कार्यालय देखाएर मात्र D8 को आधार खुल्दैन। सम्झौताको पक्ष, तलब वा सेवा शुल्क तिर्ने पक्ष र वास्तविक कामको ढाँचा हेर्नुहोस्। मुख्य आधार पोर्चुगलकै रोजगार प्रस्ताव भए रोजगार सम्झौतामा आधारित मार्ग (D1) जाँच्नुहोस्। पोर्चुगलमा व्यवसाय चलाउने वा यहाँकै ग्राहकलाई स्वतन्त्र सेवा दिने योजना केन्द्रमा छ भने उद्यम वा स्वतन्त्र पेसाको मार्ग (D2) सान्दर्भिक हुन सक्छ। Lei n.º 23/2007, धारा 59, 60 र 61-B
तीन महिनाको आयलाई प्रमाणसँग कसरी भिडाउने?
दुवै वर्गमा निवेदनअघिका तीन महिनामा कर्मचारी वा स्वतन्त्र पेसाकर्मीको हैसियतले कमाएको मासिक औसत आम्दानी न्यूनतम मासिक पारिश्रमिकको चार गुणा हुनुपर्छ। सन् २०२६ को मुख्यभूमि पोर्चुगलको कानुनी आधार €९२० हो। त्यसअनुसार मासिक औसत €३,६८०, अर्थात् तीन महिनामा औसत निकाल्न प्रयोग हुने जम्मा €११,०४० हुन्छ। एउटै खातामा मौज्दातका रूपमा €११,०४० देखाउँदा कामबाट त्यो आम्दानी भएको खुल्दैन। अर्को वर्ष आवेदन दिने हो भने त्यतिबेलाको आधार पुनः जाँच्नुहोस्। Decreto Regulamentar n.º 84/2007, धारा 18-B · सोही नियमनको धारा 31-A · Decreto-Lei n.º 139/2025, धारा 2 र 3
मानौँ, स्वतन्त्र पेसाकर्मीले आवेदनअघिका तीन महिनाको कारोबार एउटै मुद्रा, युरो, मा लेखेका छन्। तलको तालिका रकम कसरी मिलाउने भन्ने नमुना हो। कुन अङ्क कन्सुलर कार्यालयले मान्छ भनेर यसले निर्णय गर्दैन।
| कामको महिना | बिलले देखाएको आय | दर्ताअघि खातामा आएको | दुवै रकम जोड्ने प्रमाण |
|---|---|---|---|
| पहिलो | €३,७०० | €३,७०० | कामको बिल र उही रकमको बैंक जम्मा |
| दोस्रो | €३,९५० | €३,८६० | €९० सेवा शुल्क काटिएको विवरण |
| तेस्रो | €४,१०० | €३,६५० | पहिलो भुक्तानीको रसिद। €४५० आउन बाँकी |
| जम्मा | €११,७५० | €११,२१० | बाँकी भुक्तानी र काटिएको शुल्क छुट्याइएको |
| मासिक औसत | €३,९१६.६७ | €३,७३६.६७ | दुवै हिसाब आवेदनसँग मेल खाने गरी राखिएको |
तेस्रो महिनामा आफ्नै बचत खाताबाट थप €८०० सारेको भए त्यो जम्मा पनि बैंक विवरणमा देखिन्छ। सो रकमको स्रोत उल्लेख गरेर कामको तीनमहिने हिसाबबाट अलग राख्नुहोस्। कर्मचारीको हकमा पनि पर्चामा एउटा महिना देखिएको तलब अर्को महिना खातामा आए कुन महिनाको हो भनी रोजगारदाताको प्रमाण जोड्नुहोस्। कामको बिल, शुल्क र प्राप्त रकमको भिन्नता देखाउन सक्दा कुन आधारमा सीमा जाँच्ने भन्ने प्रश्न पोर्चुगाली कन्सुलर कार्यालयलाई ठ्याक्कै राख्न सकिन्छ। Decreto Regulamentar n.º 84/2007, धारा १८-B र ३१-A
आफ्नो हिसाबमा एउटै मुद्रामा सबै रकम ल्याउनुहोस्। उदाहरणका लागि, नेपाल राष्ट्र बैंकको १४ नोभेम्बर २०२६ को सन्दर्भ बिक्री दरमा €१ बराबर रु १६७.१० थियो। त्यस दरले €३,६८० किन्न करिब रु ६१४,९२८ पर्छ। यो युरो किन्ने लागत बुझाउने हिसाब हो। भिसाको आम्दानी जाँचमा यही दर अपनाइन्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। बैंकले दिने वास्तविक दर, रकम पठाउँदाको शुल्क र बीचको बैंकले काट्ने रकमले हातमा पुग्ने युरो बदल्न सक्छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको विनिमय दर
कामको मिति, भुक्तानी र कर विवरण मिलाउनुहोस्
हरेक भुक्तानीमा कामको अवधि, बिल नम्बर, मूल मुद्रा र बैंकमा आएको मिति मिलाउनुहोस्। डलर वा कतारी रियालका रकमलाई युरोमा देखाउँदा प्रयोग गरेको स्रोत र मिति राख्नुहोस्। एउटै दिनको दरले तीनै महिनालाई बदल्न पाइन्छ कि प्रत्येक भुक्तानीको मितिको दर चाहिन्छ भन्ने कुरा सम्बन्धित कार्यालयसँग पुष्टि गर्नुहोस्। बैंकले काटेको शुल्क कहाँ देखिन्छ र आयकर तिर्नुअघिको तथा कट्टीपछिको अङ्क कुन हो भन्ने खुलेपछि अर्को व्यक्तिले पनि तपाईंको हिसाब जाँच्न सक्छ।
नयाँ दिल्लीको DR सूचीले तीन महिनाका बैंक विवरणमा बैंकको छाप र हस्ताक्षर, अघिल्ला तीन वर्षका आयकर विवरण र कम्तीमा १२ महिनाका जीवनयापन स्रोतको प्रमाण पनि सूचीबद्ध गर्छ। त्यो कन्सुलर कागजातको तह हो। तीन महिनाको कामको औसत भने दुवै भिसा वर्गको छुट्टै नियम हो। कर विवरण दाखिला गर्नुपर्ने अवस्था नभएको, बसोबास देश बीचमै बदलेको वा एक महिनाको अभिलेख अपूरो भएको छ भने आफ्नो अवस्थाको प्रमाण पठाएर कुन विकल्प स्वीकार हुन्छ सोध्नुहोस्। सूचीको सामान्य स्रोत खण्डमा जिम्मेवारीपत्रको उल्लेख भए पनि त्यसबाट D8 को कामको आम्दानीको सीमा हटेको मान्न मिल्दैन। नयाँ दिल्लीको DR सूची, पृष्ठ २–४ · अस्थायी वर्गको धारा १८-B · बसोबास वर्गको धारा ३१-A
कर्मचारी, स्वतन्त्र पेसाकर्मी र कम्पनी सञ्चालकको प्रमाण
- कर्मचारीका लागि बसोबासको वर्गमा रोजगार सम्झौता वा रोजगार सम्बन्ध पुष्टि गर्ने रोजगारदाताको पत्रमध्ये एउटा पेस गर्न सकिन्छ। अस्थायी वर्गको नियमले सम्झौता गर्ने लिखित वचन पनि सूचीबद्ध गर्छ। दुवैमा गत तीन महिनाको कामबाट कमाएको रकम छुट्टै देखाउनुपर्छ। तलब पर्चा र बैंकमा जम्मा भएको रकम नमिले कर, तलब कट्टी वा मुद्रा रूपान्तरण कहाँ देखिन्छ भन्ने खुलाउनुहोस्।
- स्वतन्त्र पेसाकर्मीका लागि बसोबासको वर्गमा साझेदारी सम्झौता, सेवा सम्झौता वा एक वा बढी व्यक्ति वा संस्थालाई सेवा दिएको प्रमाणमध्ये कुनै आधार हुन सक्छ। अस्थायी वर्गको नियममा लिखित सेवा प्रस्ताव पनि पर्छ। पुरानो सम्झौताको समाप्ति मिति, नयाँ सम्झौताको सुरुआत र भुक्तानीको नियमितता छुट्टाछुट्टै देखाउनुहोस्। एउटै खातामा ग्राहकबाट आएको भुक्तानी, आफ्नो अर्को खाताबाट सारिएको पैसा र परिवारले पठाएको रकम देखिए सम्बन्ध खुलाउनुहोस्।
- कम्पनीमार्फत बिल उठाउनुहुन्छ भने कम्पनीको बिक्री, कम्पनीको खातामा आएको रकम र व्यक्तिगत आम्दानी फरक प्रविष्टि हुन्। कम्पनी र ग्राहकको करारसँगै आफूले कुन हैसियतमा कति कमाउनुभयो भन्ने प्रमाण मिलाउनुहोस्। एउटै कारोबारमा भुक्तानी सेवाले शुल्क काटेको भए बिलको रकमदेखि खातामा परेको रकमसम्मको हिसाब देखिने कागज राख्नुहोस्।
सम्झौता र आम्दानीका प्रमाणका यी विकल्प कानुनमा छन्। तीन महिनाको कुन वित्तीय कागज, कुल वा कट्टीपछिको कुन अङ्क र कुन रूपान्तरण प्रमाण चाहिन्छ भन्ने व्यावहारिक कुरा आफ्नो आवेदन केन्द्रको सूची र कन्सुलर कार्यालयबाट पुष्टि गर्नुहोस्। अस्थायी वर्गको नियम, धारा १८-B · बसोबासको वर्गको नियम, धारा ३१-A
| निवेदन तयार गर्दा देखिएको अवस्था | कुन कुरा पहिले मिलाउने? |
|---|---|
| नयाँ रोजगारदाताले सम्झौता गर्ने लिखित वचन मात्रै दिएको छ | यो कागज अस्थायी वर्गको कामसम्बन्धी प्रमाणको विकल्प हो। बसोबासको वर्गका लागि सम्झौता हस्ताक्षर हुने वा रोजगार सम्बन्ध पुष्टि गर्न सकिने मिति बुझ्नुहोस्। दुवै अवस्थामा तीन महिनाको आयको प्रमाण अलग चाहिन्छ। |
| ग्राहकले काम निरन्तर दिने प्रस्ताव गरेको छ, तर हालको करार सकिँदै छ | अस्थायी वर्गमा लिखित सेवा प्रस्ताव सूचीमा पर्छ। बसोबासको वर्गमा हस्ताक्षर भएको सेवा करार वा पहिल्यै सेवा दिएको प्रमाणजस्ता धारा ३१-A का विकल्प हेर्नुहोस्। पुरानो बिलले विगत बताउँछ। नयाँ काम कहिले सुरु हुन्छ र तिर्ने मिति के हो भन्ने कुरा घरको बजेटका लागि छुट्टै लेख्नुहोस्। |
| कम्पनीको खातामा ग्राहकको रकम छ, आफ्नै खातामा तलब वा शुल्क देखिँदैन | कम्पनीको कारोबार र तपाईंको पेसागत आय जोड्ने कागज पहिचान गर्नुहोस्। कुन रकम र कुन प्रमाण स्वीकार हुन्छ भन्ने जवाफ सम्बन्धित कन्सुलर कार्यालयबाट लिनुहोस्। |
Decreto Regulamentar n.º 84/2007, अस्थायी वर्गको धारा 18-B · बसोबासको वर्गको धारा 31-A
देशअनुसार प्रमाण कसरी बदलिन्छ?
काठमाडौँमा आवेदन तयार गर्ने नेपाली नागरिक र कतारको वैध बसोबास लिएर दोहामा काम गर्ने नेपाली नागरिकको राहदानी एउटै देशको हुन सक्छ। आवेदन बुझाउने ठाउँ र कर प्रयोजनका लागि बसोबासको प्रमाण भने अलग हुन सक्छन्। हाल बसोबास गरेको देशको अनुमति, बसाइको म्याद र करको हैसियत छुट्टाछुट्टै कागजमा खुलाउनुहोस्। सामान्यतया निवेदन नियमित बसोबास भएको देशमा वा त्यो देश हेर्ने पोर्चुगाली कन्सुलर कार्यालयमा जान्छ। स्वीकार्य कारणमा अपवाद हुन सक्छ। अर्को देशमा अस्थायी यात्रामा हुनु मात्रै त्यहाँको कार्यालयले निवेदन लिने आधार बन्ने ठान्नु हुँदैन। Decreto Regulamentar n.º 84/2007, धारा १०
नेपालमा बस्ने आवेदक। नयाँ दिल्लीका ER र DR सूची प्रकाशित छन्। २२ अक्टोबर २०२६ को आदेशले काठमाडौँमा पोर्चुगलको महावाणिज्य दूतावास स्थापना गर्यो। १४ नोभेम्बरसम्म ER वा DR काठमाडौँमा लिन थालेको र जिम्मेवारी हस्तान्तरणको वर्गगत पुष्टि भेटिएन। कुन केन्द्रमा जानुपर्ने हो र भेट कसरी लिने हो भनेर पोर्चुगाली कन्सुलर कार्यालयबाट लिखित जानकारी पाएपछि मात्र यात्रा तय गर्नुहोस्। भारतमा उपस्थित हुनुपर्ने भए ४ नोभेम्बरमा जारी र ५ नोभेम्बरदेखि लागू भारतीय प्रवेश आदेश हेर्नुहोस्। भारतीय विमानस्थलबाट नेपाली दूतावासले सूचीकृत गरेको देशतर्फ वा त्यस्तो देश हुँदै जानुपरे छुट्टै यात्रा अनापत्ति प्रमाणपत्रको प्रक्रिया जाँच्नुहोस्। काठमाडौँसम्बन्धी आदेश · भेट लिने जानकारी · भारतको राजपत्र · नेपाली दूतावासको यात्रा निर्देश
कतारमा बस्ने आवेदक। कतारको बसोबास D8 सूचीमा गैरकतारीको स्थानीय बसोबास हैसियत मागेको भिसा सकिने दिनपछि पनि मान्य हुनुपर्ने उल्लेख छ। जागिर छाड्नुअघि स्थानीय अनुमति र पुनः प्रवेशमा पर्ने असर सम्बन्धित कतारी निकायसँग सोध्नुहोस्। कतारबाहिर लगातार छ महिनाभन्दा बढी बस्ने हो भने फिर्ता प्रवेशको छुट्टै अनुमति लागू हुन सक्छ। कतारको कर प्राधिकरण (General Tax Authority) ले व्यक्तिको कर बसोबास प्रमाणपत्रका लागि छुट्टै सेवा चलाउँछ। कतारको D8 सूची · कतारको कर बसोबास प्रमाणपत्र · कतारको गृह मन्त्रालयको फिर्ता प्रवेश फाराम
| ठेगाना वा हैसियत देखाउने कागज | के देखाउँछ? | आवेदनमा त्यससँगै के जाँच्ने? |
|---|---|---|
| राहदानी | नागरिकता र पहिचान | नयाँ तथा पुरानो राहदानीमा नाम र नम्बरको क्रम |
| कतार वा अर्को देशको बसोबास अनुमति | त्यस देशमा रहने कानुनी आधार र म्याद | कुनै बेला जागिर वा प्रायोजक बदलिँदा अनुमति, नवीकरण र पुनः प्रवेश कायम हुन्छ कि हुँदैन |
| कर बसोबासको प्रमाणपत्र | जारी गर्ने कर निकायले प्रमाणित गरेको कर हैसियत | अवधि, जारी गर्ने निकाय, अनुवाद तथा प्रमाणीकरण |
| बैंकको विवरण वा कर तिरेको रसिद | खाताको कारोबार वा कुनै रकममा कर तिरेको विवरण | प्रमाणपत्रको सट्टा स्वीकार हुने हो कि केवल सहायक कागज हो |
कर प्रमाण, प्रहरी प्रमाणपत्र र श्रम स्वीकृति
नयाँ दिल्लीको DR सूचीले स्वतन्त्र पेसाका लागि पूर्णकालीन भन्ने शब्द प्रयोग गर्छ। धारा ३१-A मा त्यो विशेषण छैन। काम अंशकालीन हो वा कर्मचारी र स्वतन्त्र सेवा दुवैबाट आम्दानी आउँछ भने प्रत्येक काम र त्यसको आम्दानी खुलाएर कन्सुलर शाखाले कसरी हेर्छ भन्ने लिखित रूपमा पुष्टि गर्नुहोस्। नयाँ दिल्लीको DR सूची, पृष्ठ ४ · Decreto Regulamentar n.º 84/2007, धारा ३१-A
नयाँ दिल्लीको DR सूचीमा कर प्रयोजनका लागि बसोबासको स्थिति (Residência fiscal) प्रमाणित गर्ने कागज हालको बसोबास देशको सक्षम कर निकायबाट जारी भएको हुनुपर्छ। नेपालबाट आवेदन दिँदा आफ्नो करदाता सेवा कार्यालय वा आन्तरिक राजस्व विभागसँग कुन कागजले तपाईंको त्यहाँको कर बसोबास प्रमाणित गर्छ भनी बुझ्नुहोस्। स्थायी लेखा नम्बर (PAN), कर चुक्ता प्रमाणपत्र र कर बसोबासको प्रमाणले फरक कुरा देखाउन सक्छन्। जारी हुने कागजको स्वरूप र स्वीकार्यता नयाँ दिल्लीको कन्सुलर शाखासँग मिलाउनुहोस्। नयाँ दिल्लीको DR सूची · आन्तरिक राजस्व विभागको आयकर ऐन
नयाँ दिल्लीको DR सूचीले नेपाली प्रहरी प्रमाणपत्र र नेपालमा जारी कर बसोबासको प्रमाणका लागि नेपालमा सम्बन्धित परराष्ट्र निकायबाट प्रमाणीकरण र नयाँ दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासबाट थप प्रमाणीकरण माग्छ। कागज आवेदन बुझाउँदा नै तयार हुनुपर्ने सूचीमा उल्लेख छ। ER सूचीको प्रहरी प्रमाणपत्र खण्डमा भारतीय कार्यालय र अपोस्टिलको निर्देशन देखिन्छ। नेपाली कागजका लागि त्यस खण्डको भारतीय निर्देशन लागू हुन्छ भन्ने आधारमा काम नगरी सम्बन्धित पोर्चुगाली कन्सुलर कार्यालयसँग लिखित पुष्टि लिनुहोस्। कतारजस्ता अर्को देशबाट आवेदन गर्दा कागज जारी गर्ने देश र बुझ्ने कार्यालय दुवैअनुसार शृङ्खला सोध्नुहोस्। हेगको अपोस्टिल महासन्धिको आधिकारिक सूचीमा नेपाल र कतार छैनन्। नयाँ दिल्लीको DR सूचीले पोर्चुगाली वा अङ्ग्रेजीमा कागज स्वीकार्छ र अर्को भाषाको भए उचित अनुवाद माग्छ। अङ्ग्रेजी अनुवाद र मूल कागजको प्रमाणीकरण छुट्टै जाँच हुन्। नामको हिज्जे, थरको क्रम, पुरानो राहदानी नम्बर र वि.सं. मितिलाई कागज जारी गर्ने कार्यालयकै प्रमाणमा मिलाउनुहोस्। नयाँ दिल्लीको DR सूची · ER सूची · नेपालको कन्सुलर सेवा विभाग · १७ अगस्ट २०२६ देखि लागू विद्युतीय प्रमाणीकरण प्रणाली · नयाँ दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासको प्रमाणीकरण सूचना · हेग महासन्धिको पक्ष सूची
नेपालको वैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ को दफा २२ ले वैदेशिक रोजगारका निमित्त व्यक्तिगत रूपमा विदेश जाने व्यक्तिका लागि स्वीकृतिको व्यवस्था गर्छ। पहिलेदेखिकै विदेशी रोजगारदाताको काम पोर्चुगलबाट जारी राख्ने कर्मचारी वा आफ्नै विदेशी ग्राहक भएका स्वतन्त्र पेसाकर्मीलाई यो प्रावधान कसरी लाग्छ भन्ने D8-विशेष सार्वजनिक निर्देशन भेटिएन। नेपालबाट प्रस्थान गर्ने योजना छ भने वैदेशिक रोजगार विभागलाई सम्झौता, कामको स्वरूप, गन्तव्य र कसरी प्रस्थान गर्ने हो भन्ने तथ्य दिएर श्रम स्वीकृति चाहिन्छ कि भनी सोध्नुहोस्। नेपाल कानून आयोगको वैदेशिक रोजगार ऐन · वैदेशिक रोजगार विभाग
कर प्रमाणका लागि ढिला नगर्नुहोस्। पछिल्ला तीन महिनाको आय जुटाउन थालेसँगै आफू बसेको देशको कर बसोबास पुष्टि कुन कार्यालयले गर्छ भनेर बुझ्नुहोस्। नेपालको आयकर ऐन, २०५८ (विक्रम संवत्) मा नियमित बासस्थान र निरन्तर ३६५ दिनमध्ये कम्तीमा १८३ दिन नेपालमा रहने आधार समावेश छन्। त्यो बसोबासको कानुनी परिभाषा हो। विदेशमा पेश गर्ने निश्चित ढाँचाको व्यक्तिगत प्रमाणपत्र सबै कर कार्यालयबाट पाइन्छ भन्ने सार्वजनिक प्रक्रिया भेटिएन। निवेदन दिने कार्यालयलाई जारी गर्ने निकाय, अवधि र प्रमाणको शीर्षक हेराएर स्वीकार्यता पहिले सोध्नुहोस्। नेपाल आन्तरिक राजस्व विभागको आयकर ऐन · नयाँ दिल्लीको DR प्रमाण सूची, पृष्ठ ४
सहमतिदेखि आवेदन दर्तासम्मको क्रम
काम गर्ने देश पहिल्यै मिलाउनुहोस्। सम्झौतामा पोर्चुगलबाट काम गर्न पाइने मिति, अवधि, समय क्षेत्र र तलब दिने निकाय स्पष्ट पार्नुहोस्। संस्थाभित्रको स्वीकृति लिखित रूपमा अद्यावधिक गर्न कसलाई सम्पर्क गर्ने बुझ्नुहोस्।
कागजात र खर्च एउटै समयतालिकामा राख्नुहोस्। आवेदन फाराम, वैध राहदानी, फोटो, कन्सुलर कार्यालयले मागेको आवासको प्रमाण, लागू यात्रा बीमा, आवश्यक प्रहरी प्रमाणपत्र तथा काम र करका कागजात तयार गर्नुहोस्। घरको अग्रिम भाडा, प्रमाणीकरण, अनुवाद, भेटका लागि यात्रा र कुरियरलाई छुट्टै खर्च मान्नुहोस्। कन्सुलर शुल्क तालिकामा राष्ट्रिय भिसा €११० छ। VFS प्रयोग हुँदा सेवा शुल्क अलग लाग्छ। १४ नोभेम्बरको भारतसम्बन्धी सूचीमा स्थानीय भिसा शुल्क INR ११,९०० र सेवा शुल्क INR ३,३८४ प्रकाशित थिए। भुक्तानी गर्ने दिन केन्द्रसँग रकम र मुद्रा जाँच्नुहोस्। ११ सेप्टेम्बर २०२६ देखि लागू संशोधनले धारा ५२(२) मा अस्थायी बसाइको भिसा दिने बेलामा फर्कने यातायातको कागज मागिने नियम स्पष्ट राखेको छ। नयाँ दिल्लीको ER सूचीमा आउने र फर्कने दुवै मिति देखिने आरक्षण उल्लेख छ। DR का लागि केन्द्रले मागेको उडान आरक्षण छुट्टै सूचीमा हेर्नुहोस्। Lei n.º 62/2026, धारा 4, 9 र 11 · नयाँ दिल्लीको ER सूची कन्सुलर शुल्क तालिका, शीर्षक 58 · VFS शुल्क सूची
निवेदन बुझाएको दिन र निर्णयको दिन छुट्याउनुहोस्। सेवा केन्द्रले आवेदन लिन्छ र सम्बन्धित पोर्चुगाली कन्सुलर निकायले निर्णय गर्छ। साधारण कानुनी समयसीमा अस्थायी वर्गमा आवेदनको विधिवत् प्रक्रिया सुरु भएपछि ३० दिन र बसोबासको भिसामा सामान्यतः ६० दिन हो। नयाँ दिल्लीको DR सूचीअनुसार ६० पात्रो दिनको गणना आवेदन दूतावासको कन्सुलर शाखामा पुगेपछि सुरु हुन्छ। सेवा केन्द्रबाट त्यहाँ पुग्न दुई कार्यदिनसम्म लाग्न सक्ने सूचीमा उल्लेख छ। भेट पाउने समय र राहदानी फिर्ता हुने समय छुट्टै राख्नुहोस्। Lei n.º 23/2007, धारा 48, 54 र 58 · नयाँ दिल्लीको DR सूची, पहिलो पृष्ठ
विवरण फेरिएमा आफ्नो फाइल कुन निकायमा छ हेर्नुहोस्। उदाहरणका लागि, सेवा केन्द्रमा बुझाइसकेपछि रोजगारी सकिएको सूचना आयो भने नयाँ सम्झौता वा स्पष्टीकरण कुन माध्यमबाट थप्ने भनेर निर्णय गर्ने कन्सुलर शाखालाई सोध्नुहोस्। नयाँ दिल्लीको DR सूचीअनुसार कन्सुलर शाखाले मागेपछि मात्र इमेल वा हुलाकबाट पठाइएका कागज स्वीकार हुन्छन्। निवेदनको नम्बर, सूचना आएको मिति र जवाफ मागिएको भए त्यसको समयसीमा राख्नुहोस्। नयाँ दिल्लीको DR सूची, कन्सुलर शाखाका टिप्पणी
पोर्चुगल पुगेपछि अनुमति र नवीकरण
भिसामा पहिलो भेट हेर्नुहोस्। पोर्चुगलको परराष्ट्र मन्त्रालयले कन्सुलर भिसा निकाल्दा बसोबासको पहिलो अनुमतिका लागि भेट तोक्ने र भिसाको तल्लो भागमा त्यसको लिङ्क राख्ने AIMA को निर्देशन छ। लिङ्क नखुले वा मिति नभेटिए AIMA को सम्पर्क फाराम प्रयोग गर्नुहोस्। अनुमति आवेदन कसले पेस गर्न सक्छ र कहाँ बुझाउने भन्ने वर्तमान सामान्य नियम धारा ८१(१) मा छ। कन्सुलर भिसा, भेटको सूचना, दर्ताको रसिद र हातमा आएको कार्ड विभिन्न अवस्थाको प्रमाण हुन्। रसिदका भरमा सीमापार यात्रा गर्न मिल्छ भनेर यात्रा तय नगर्नुहोस्। AIMA को कन्सुलर भिसाको भेटसम्बन्धी सूचना · AIMA को यात्रा कागजातसम्बन्धी जानकारी · संशोधित धारा ८१
हालको काम र आवास फेरि देखाउनुहोस्। एकीकरण, आप्रवासन तथा शरणसम्बन्धी निकाय Agência para a Integração, Migrações e Asilo (AIMA) ले राहदानी, सो प्रयोजनको भिसा, आवास र विदेशमा अधिवास वा कार्यालय भएको रोजगारदाता वा सेवाग्राहीबाट कामको सम्बन्ध पुष्टि गर्ने जिम्मेवारीसहितको घोषणा सूचीबद्ध गर्छ। वास्तविक ठेगाना र त्यहाँ बस्न पाउने आधारको घोषणा तयार राख्नुहोस्। भाडामा बस्दा घरधनी वा आवास प्रदायकसँग चाहिने घोषणा पहिल्यै मिलाउन सकिन्छ। १ मार्च २०२६ देखि लागू तालिकामा कामको उद्देश्यका साधारण अस्थायी अनुमति निवेदनको ग्रहण तथा परीक्षण र अनुमति जारी गर्ने आधार दर क्रमशः €१३३ र €११४.३० छन्। भाग XIV अनुसार घटेको दर लागू भए €९९.८० र €८५.८० छन्। भुक्तानीको सूचनासँग मिलाउनुहोस्। AIMA को टाढाबाट काम गर्ने अनुमति · AIMA को आवास प्रमाण · AIMA को शुल्क तालिका, खण्ड III
दुई वर्षपछि कागजात फेरि लाग्छन्। अनुमति सामान्यतया कार्ड जारी भएको मितिदेखि दुई वर्ष मान्य हुन्छ र सर्त पूरा भए तीन–तीन वर्षका लागि नवीकरण गर्न सकिन्छ। म्याद सकिनुभन्दा कम्तीमा ३० दिनअघि नवीकरण माग्ने सामान्य नियम छ। पहिलो निर्णयको सामान्य कानुनी समयसीमा ९० दिन हो। सेप्टेम्बर २०२६ को संशोधनपछि असाधारण र उचित कारणमा, आवेदकलाई जानकारी दिएर, थप ३० दिन लिन सकिन्छ। नवीकरणमा सामान्य निर्णय अवधि ६० दिन छ। त्यस अवधिमा निर्णय नआए आपोआप स्वीकृति मान्ने पुरानो धारा ८२(७) खारेज भएको छ। म्याद, दर्ता र भुक्तानीको प्रमाण राख्नुहोस्। AIMA ले अनुमति अस्वीकार गरे कारण र न्यायिक चुनौती दिने समयसीमा सूचनामा दिनुपर्ने व्यवस्था छ। Lei n.º 23/2007, धारा 75, 78 र 82 · Lei n.º 62/2026, धारा 4 र 9
नवीकरणको रसिद र यात्रा। धारा ७८(७) ले नवीकरण आवेदनको रसिदलाई पोर्चुगलमा ६० दिनसम्म बसोबास कार्डसरह असर दिन्छ र अवधि नवीकरण गर्न मिल्ने बताउँछ। यो प्रक्रिया पहिलो अनुमतिको रसिद वा पुरानो स्वतः स्वीकृतिको नियमभन्दा फरक हो। विदेश जानुअघि गन्तव्य र ट्रान्जिटका निकाय, यात्रा कम्पनी र पोर्चुगलको सीमा निकायसँग आफ्नो कार्ड तथा कागजातबाट यात्रा र पुनः प्रवेश मिल्छ कि बुझ्नुहोस्। Lei n.º 23/2007, धारा ७८(७) · AIMA का यात्रा कागजसम्बन्धी प्रश्नोत्तर
पर्यटकका रूपमा प्रवेश गरेर पछि D8 मिल्छ?
नयाँ बसोबासको योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ भने सम्बन्धित कन्सुलर कार्यालयबाट उपयुक्त भिसाको प्रक्रिया अघि बढाउनुहोस्। पहिले बसोबासको भिसाबिना कामको आधारमा प्रयोग हुने manifestação de interesse का मुख्य प्रावधान ४ जुन २०२४ देखि खारेज भएका हुन्। कार्यविधिको धारा ३१-A(2) मा पुराना धारा ८८(२) र ८९(२) को सन्दर्भ अझै देखिए पनि त्यसबाट नयाँ आवेदन खुल्दैन। पुरानो निवेदन वा संक्रमणकालीन व्यवस्थामा समयमै दर्ता भएको फाइल भए त्यसको प्रमाण लिएर AIMA सँग स्थिति मिलाउनुहोस्। Decreto Regulamentar n.º 84/2007, धारा ३१-A(2) Decreto-Lei n.º 37-A/2024 · Lei n.º 61/2025
पोर्चुगलबाट काम थालेपछि रोजगारदाता र करका जिम्मेवारी
पोर्चुगल सरेपछि कर्मचारीको हैसियत उही रहे पनि कर र सामाजिक सुरक्षाको जिम्मा बदलिन सक्छ। लिखित सहमति माग्दा अनुमति दिने व्यक्ति, करारमा काम गर्ने देश, तलब पठाउने निकाय र पोर्चुगलमा तलब र सामाजिक सुरक्षा योगदानको प्रशासन कसले सम्हाल्छ भन्ने खुलाउनुहोस्। ग्राहकको विवरण विदेशबाट खोल्न मिल्छ कि, उपकरण वा कामसम्बन्धी बीमा कहाँ लागू हुन्छ र पोर्चुगलबाट काम गर्ने सहमति फिर्ता भए के हुन्छ भन्ने पनि तय गर्नुहोस्।
स्वतन्त्र पेसाकर्मीले पोर्चुगलमा पेसा सुरु गर्ने घोषणा, कर पहिचान नम्बर (Número de Identificação Fiscal, NIF), बिल र रकम बुझेको रसिद छुट्याएर हेर्नुपर्छ। सेवा कहाँ करयोग्य हुन्छ भन्ने कुरा काम र ग्राहकको अवस्थाबाट बदलिन सक्छ। ग्राहक विदेशमा भएको एउटै तथ्यबाट मूल्य अभिवृद्धि कर (IVA) नलाग्ने निष्कर्ष ननिकाल्नुहोस्। सामाजिक सुरक्षा प्रणाली (Segurança Social) को दर्ता र योगदान पनि अलग्गै जाँच्नुहोस्। स्वतन्त्र पेसा दर्ताको सरकारी सूचना · कर प्राधिकरणको बिल र रसिदसम्बन्धी मार्गदर्शन · स्वतन्त्र पेसाकर्मीका लागि Segurança Social
कामको आधार बदलिने भए अर्को काम सुरु गर्नुअघि अनुमति र प्रक्रियाको जाँच गर्नुहोस्। सेप्टेम्बर २०२६ देखि धारा ८८(८) ले कामसम्बन्धी बसोबास अनुमति धारकलाई रोजगारदाता परिवर्तनबारे AIMA मा जानकारी दिन सक्ने र नयाँ कार्ड जारी गर्न नपर्ने व्यवस्था गरेको छ। धारा ८९(६) मा स्वतन्त्र पेसाको प्रकृति बदलिने प्रावधान छ। पोर्चुगाली कम्पनीको नयाँ करार, कर्मचारीबाट स्वतन्त्र पेसामा परिवर्तन वा टाढाको कामको सम्बन्ध नै अन्त्य हुँदा कुन प्रावधान लागू हुन्छ भनेर अनुमति दिने निकायसँग पुष्टि गर्नुहोस्। यी व्यवस्थाबाट अस्थायी ER भिसाको कामको दायरा स्वतः बदलिएको निष्कर्ष ननिकाल्नुहोस्। Lei n.º 62/2026, धारा 4
कतारसँगको कर सम्झौता कसरी पढ्ने? पोर्चुगल र कतारको आयकर सम्झौताको धारा ४ ले दुवै देशको कानुनअनुसार कर बासिन्दा ठहरिन सक्ने व्यक्तिको हकमा स्थायी घर र व्यक्तिगत तथा आर्थिक सम्बन्धको केन्द्रजस्ता आधार राख्छ। धारा १५ मा कर्मचारीले काम वास्तवमा कहाँ गर्छ भन्ने आधार आउँछ। छोटो अवधिको काममा कर लगाउने अधिकारको अपवाद हेर्दा १८३ दिनको सीमा, पारिश्रमिक दिने रोजगारदाताको बसोबास र पारिश्रमिक सम्बन्धित देशको स्थायी व्यावसायिक प्रतिष्ठानले बेहोर्छ कि भन्ने तीनै सर्त विचार हुन्छन्। स्वतन्त्र सेवाको हकमा धारा १४ छुट्टै छ। कतारको कर प्रमाणपत्र, पोर्चुगलमा गरेको कामका दिन र त्यहाँको आवासको विवरण लिएर कर कार्यालय वा योग्य सल्लाहकारसँग आफ्नो हकमा कुन धारा लागू हुन्छ भनेर सोध्नुहोस्। पोर्चुगल–कतार कर सम्झौता, धारा ४, १४ र १५
कतारसँगको आयकर सम्झौताले रोजगारदाताको सामाजिक सुरक्षा दर्ता वा योगदानको विधि निर्धारण गर्दैन। रोजगारदाताले तपाईंलाई कुनै परियोजनाका लागि औपचारिक रूपमा पठाएको हो कि तपाईंकै अनुरोधमा पोर्चुगलबाट टाढै बसेर काम गर्न दिने हो भन्ने कुरा सामाजिक सुरक्षा प्रणाली (Segurança Social) सँग स्पष्ट पार्नुहोस्। एउटै कम्पनीले दुवै व्यवस्थामा एउटै प्रकारको अनुमति पत्र प्रयोग गरे पनि योगदानको कानुनी आधार फरक हुन सक्छ। Segurança Social को विदेशबाट पोर्चुगलमा कामका लागि पठाउनेसम्बन्धी मार्गदर्शन
परिवार, कर र अनुपस्थितिको हिसाब
अस्थायी भिसाधारकका योग्य परिवारका सदस्यका लागि साथ जाने छुट्टै अस्थायी वर्ग छ। बसोबासको भिसामा योग्य सदस्यले एउटै समयमा आफ्ना आवेदन दिन सक्ने व्यवस्था छ। नाताको प्रमाण, आवास र परिवार धान्ने स्रोतको छुट्टै जाँच हुन्छ। पहिले एक जना पोर्चुगल जाने र पछि परिवार बोलाउने योजनामा पारिवारिक पुनर्मिलन (Reagrupamento familiar) का फरक समयसीमा र अपवाद लागू हुन्छन्। सामान्य नियममा वैध बसोबासको अनुमति दुई वर्ष पुगेको हुनुपर्छ। आश्रित नाबालक र केही अन्य निर्दिष्ट परिवारजनका लागि अपवाद छन्। पोर्चुगल प्रवेशअघि लगातार बसोबासको सान्दर्भिक अवधिमा कम्तीमा १८ महिना सँगै बसेको पति वा पत्नी वा समकक्ष व्यक्तिका लागि विशेष १५ महिनाको व्यवस्था पनि छ। बच्चाको विद्यालय छोड्ने मिति यी प्रक्रियाको पात्रता र यात्राका कागज टुङ्गिएपछि मात्र तय गर्नुहोस्। Lei n.º 23/2007, धारा ५४, 58 र 98–100 · साथ जाने परिवारको स्रोत प्रमाण, धारा २४-B
पोर्चुगाली कर कानुनमा सम्बन्धित वर्षमा सुरु वा अन्त्य हुने १२ महिनाको अवधिमा १८३ दिनभन्दा बढी बसाइ वा नियमित घरका रूपमा प्रयोग गर्ने आशय देखिने आवास, कर बसोबासका आधार हुन सक्छन्। कर हैसियत परिवर्तन भएपछि पोर्चुगलको कर तथा भन्सार प्राधिकरण (Autoridade Tributária e Aduaneira, AT) लाई सामान्यतया ६० दिनभित्र जानकारी दिनुपर्छ। कर बासिन्दाले विदेशमा आएको आयसमेत घोषणा गर्नुपर्ने सामान्य नियम छ। नेपाल र कतार पोर्चुगलको सामाजिक सुरक्षा निकायले प्रकाशित गरेको अन्तर्राष्ट्रिय निवृत्तिभरणसम्बन्धी सम्झौता सूचीमा देखिएनन्। दुवै देशको हकमा योगदान मिलाउने आधार व्यक्तिगत रूपमा स्पष्ट पार्नुहोस्। AT को कर बसोबास सूचना · आयकर संहिता, धारा १५, १६ र ८१ · Segurança Social को अन्तर्राष्ट्रिय निवृत्तिभरण मार्गदर्शन
परिवार भेट्न लामो समय फर्कनु परे। अस्थायी बसोबासको अनुमति अवधिभरि उचित कारणबिना लगातार छ महिना वा छुट्टाछुट्टै गरी आठ महिना पोर्चुगलबाहिर रहे अनुमति रद्द हुन सक्छ। तोकिएको सीमा नाघ्ने कारण प्रस्थानअघि, वा असाधारण अवस्थामा पछि, AIMA मा बुझाउने नियम छ। कतारको कार्डले पुनःप्रवेश दिन्छ कि भन्ने कुरा कतारको नियमबाटै हेर्नुपर्छ। Lei n.º 23/2007, धारा 85(2)–(4)
एउटै ग्राहकको काम रोकिएपछि
मानौँ, तीन महिनाको औसत €३,८०० देखिएकामा महिनाको €१,६०० तिर्ने ग्राहकले काम रोक्छ। बाँकी €२,२०० बाट आवास र घरको बिल €१,०५०, खाना तथा यातायात €६००, नेपाल पठाउने €३०० र कामको खर्च €१२० कटाउँदा कर र सामाजिक सुरक्षा छुट्याउनुअघि €१३० बाँकी हुन्छ। यो बजारको लागत अनुमान नभई आफ्नो खर्च राखेर हेर्ने नमुना हो। नयाँ ग्राहकको करार र पहिलो भुक्तानीको मिति फरक भए त्यसबीचको खर्च जाँच्नुहोस्। निवेदन दर्ताअघि ग्राहक फेरियो भने कुन प्रमाण चाहिन्छ भनेर कन्सुलर कार्यालयमा सोध्नुहोस्। निवेदन विचाराधीन छ वा बसोबासको अनुमति आइसकेको छ भने परिवर्तन र सूचना प्रक्रियाबारे AIMA मा बुझ्नुहोस्। Lei n.º 23/2007, धारा ७७, ८८ र ८९ · Lei n.º 62/2026, धारा ४
आधिकारिक स्रोत र अन्तिम तथ्य जाँचको मिति
अन्तिम तथ्य जाँच: १४ नोभेम्बर २०२६ (इस्वी संवत्)।
- Diário da República — Lei n.º 23/2007 को समेकित पाठ · अस्थायी वर्ग, धारा १८-B · बसोबासको वर्ग, धारा ३१-A
- Lei n.º 62/2026 — बसोबासको अनुमति, नवीकरण र अस्थायी भिसाका संशोधित नियम
- २०२६ को मुख्यभूमिको न्यूनतम पारिश्रमिक, Decreto-Lei n.º 139/2025 · कन्सुलर शुल्क तालिका
- नयाँ दिल्ली — ER कागजात सूची · नयाँ दिल्ली — DR कागजात सूची · कतार — बसोबासको D8 कागजात सूची
- AIMA — पोर्चुगल पुगेपछि टाढाको कामका लागि बसोबासको अनुमति · AIMA — १ मार्च २०२६ देखि लागू शुल्क तालिका
- काठमाडौँ महावाणिज्य दूतावासको स्थापना आदेश · नेपालको कन्सुलर सेवा विभाग · नेपालको आन्तरिक राजस्व विभाग · नेपाल राष्ट्र बैंकको विनिमय दर
