लुम्बिनीमा घर बेचेपछि आएको रकम नेपाली बैंकमा छ। त्यति नै रकम अर्को नेपाली नागरिकले दुबईमा काम गरेर त्यहीँको बैंकमा जम्मा गरेका छन्। दुवैलाई पोर्चुगलको एउटा कोषले एउटै प्रस्ताव दियो। पहिलो व्यक्तिले पैसा पठाउनुअघि नेपालमा कुन कानुनी आधार लागू हुन्छ भन्ने जाँच्नुपर्छ। दोस्रोले विदेशमा कमाएको पैसालाई आफ्नो खाताबाट प्रस्तावित लगानीसम्म जोड्ने अभिलेख राख्नुपर्छ। दुवैले कोषलाई सोध्नुपर्ने प्रश्न एउटै छ। रकम त्यहाँ राखेपछि फिर्ता निकाल्ने दिन र पोर्चुगलको बसोबाससम्बन्धी निर्णय आपसमा कसरी मिल्छन्? यी काल्पनिक उदाहरणमा कुनै प्रस्तावमा सही गर्नुअघि नै निर्णय रोक्नुपर्ने कारण फेला पर्न सक्छ।
लगानीका आधारमा बसोबासको अनुमति (Autorização de Residência para Investimento, ARI) तेस्रो देशका नागरिकलाई लक्षित पोर्चुगाली व्यवस्था हो। आप्रवासन, एकीकरण तथा शरणसम्बन्धी निकाय (Agência para a Integração, Migrações e Asilo, AIMA) ले अनुमति दिन्छ। Lei n.º 23/2007 को धारा ३(१)(d) ले योग्य लगानीको स्वरूप तोक्छ र धारा ९०.º-A ले बसोबासको सर्त तोक्छ। कोष वा कम्पनीको व्यवस्थापक कस्तो लगानी बेच्ने भन्ने पक्ष हो। अनुमति दिने निर्णय AIMA ले गर्छ। आफ्नो युरोपेली नागरिकता वा पारिवारिक अधिकार भए बसोबासको त्यो अलग आधार पनि हेर्नुहोस्। Lei n.º 23/2007, धारा ३ · धारा ९०.º-A
रकम बाँध्नुअघि कानुनले कुन लगानी चिन्छ?
| कानुनी आधार | न्यूनतम र मुख्य सर्त |
|---|---|
| धारा 3(1)(d)(ii) — रोजगारी सिर्जना | कम्तीमा १० रोजगारी सिर्जना। कर्मचारीका करार र सामाजिक सुरक्षा अभिलेख सान्दर्भिक हुन्छन्। |
| (v) — वैज्ञानिक अनुसन्धान | राष्ट्रिय विज्ञान तथा प्रविधि प्रणालीमा आबद्ध सार्वजनिक वा निजी वैज्ञानिक अनुसन्धान संस्थामार्फत अनुसन्धानमा कम्तीमा €५००,०००। |
| (vi) — कला र सांस्कृतिक सम्पदा | कानुनले तोकेका निकायमार्फत कलात्मक उत्पादन वा राष्ट्रिय सांस्कृतिक सम्पदाको पुनःस्थापना वा संरक्षणमा लगानी वा सहयोग गर्न कम्तीमा €२५०,०००। |
| (vii) — घरजग्गामा आधारित नभएको सामूहिक लगानी | पोर्चुगाली कानुनअन्तर्गत बनेको सामूहिक लगानी संस्थाको अंश किन्न कम्तीमा €५००,०००। लगानी गर्दाका बेला त्यसको परिपक्वता अवधि कम्तीमा पाँच वर्ष र लगानीको मूल्यको कम्तीमा ६०% पोर्चुगलमा मुख्यालय भएका व्यापारिक कम्पनीमा लगाइएको हुनुपर्छ। |
| (viii) — कम्पनी र रोजगारीसहितको पूँजी | कम्तीमा €५००,०००। पोर्चुगलमा मुख्यालय रहने नयाँ कम्पनीमा पाँच स्थायी रोजगारी सिर्जना गर्नुपर्छ। विद्यमान कम्पनीको पूँजी बढाउँदा कम्तीमा पाँच स्थायी रोजगारी सिर्जना वा कुल कम्तीमा दस रोजगारी, तीमध्ये कम्तीमा पाँच स्थायी, कायम गर्नुपर्छ। कामका पदसम्बन्धी न्यूनतम तीन वर्षको कानुनी सर्त पनि हेर्नुहोस्। |
कानुनले परिभाषित गरेको कम जनघनत्व क्षेत्र (territórios de baixa densidade) मा काम हुँदा (ii), (v) र (vi) मा २०% ले न्यून मापदण्ड हुन सक्छ। त्यसअनुसार आठ रोजगारी, अनुसन्धानमा €४००,००० वा कलासम्पदामा €२००,००० पर्न सक्छ। सीमा प्रयोग गर्नुअघि गतिविधि हुने ठाउँ र सम्बन्धित प्रमाणपत्रबाट त्यो ठाउँले तोकिएको परिभाषा पूरा गर्ने आधार जाँच्नुहोस्। धारा ३(३) मा सम्बन्धित क्षेत्रका लागि प्रतिवर्ग किलोमिटर १०० भन्दा कम बासिन्दा वा प्रतिव्यक्ति कुल गार्हस्थ्य उत्पादन राष्ट्रिय औसतको ७५ प्रतिशतभन्दा कम भन्ने मापदण्ड छ। सरकारको Portaria n.º 208/2017 को अनुसूची र परियोजनाको ठ्याक्कै नगरपालिका वा स्थानीय प्रशासनिक क्षेत्र (freguesia) मिलाउनुहोस्। आयोजकको पत्राचार ठेगाना र गतिविधि हुने ठाउँ फरक भए कार्यस्थलको प्रमाण लिनुहोस्। कोष खरिद र कम्पनीमा पूँजी थप्ने श्रेणीमा त्यही छुट लागू हुँदैन। कम जनघनत्व क्षेत्र पहिचान गर्दा प्रयोग हुने Portaria n.º 208/2017 धारा 3(2)–(5) · कार्यान्वयन नियम, धारा 65-A र 65-D
छुटको गणना मिल्यो, तर कार्यस्थलको प्रमाण पुग्यो?
मानौँ, कलासम्पदा संरक्षणका लागि प्रस्तावित सहयोग €२००,००० छ र प्राप्तकर्ताले संस्था लिस्बनमा दर्ता भएको तर काम कम जनघनत्व भएको क्षेत्रमा हुने बताउँछ। €२५०,००० बाट €५०,००० कम हुने कानुनी आधार गतिविधि हुने क्षेत्र हो। आफ्नो फाइलमा त्यो क्षेत्रको ठेगाना, अनुसूचीसँग मिल्ने प्रशासनिक नाम र सो परियोजनाको स्थान र रकमबारे सक्षम निकायको लिखित मूल्याङ्कन राख्न सकिन्छ कि बुझ्नुहोस्। फरक जिल्लाका दुई स्थलमा काम हुने भए दुवै खर्च र कार्यस्थान खुलाएर कुन आधार स्वीकार हुन्छ भनेर पहिले सोध्नुहोस्। यही हिसाबले €५००,००० को कोषको सट्टा €४००,००० लगानी गर्न मिल्ने आधार दिँदैन। Lei n.º 23/2007, धारा ३(२)–(३) · सांस्कृतिक परियोजनाको रकम र क्षेत्र जाँच्ने Despacho n.º 2360/2017, धारा ७
योग्य देखिने प्रस्तावमा कसको प्रमाण चाहिन्छ?
कोषका लागि। धारा ६५-D(९) ले सहभागी अंश तपाईंको स्वामित्वमा र धितो वा अरू भारबाट मुक्त रहेको प्रमाण माग्छ। कोष व्यवस्थापकको वक्तव्यले पूँजीकरण योजनाको सम्भाव्यता, तोकिएको अवधि र पोर्चुगलमा दर्ता भएका व्यापारिक कम्पनीमा कानुनले मागेअनुसार पैसा लगाउने आधार देखाउँछ। व्यवस्थापकसँग प्रस्तावपत्रका साथै दर्ताको पहिचान, आधिकारिक नियमावली, लगानीको संरचना र रकम निकाल्ने सर्त माग्नुहोस्। पोर्चुगलको धितोपत्र बजार नियामक Comissão do Mercado de Valores Mobiliários (CMVM) मा संस्था वा उत्पादनको अभिलेख भेटिए पनि अध्यागमनयोग्यता छुट्टै जाँचिन्छ। Decreto Regulamentar n.º 84/2007, धारा ६५-D · CMVM को लगानीकर्ता पोर्टल
शोध, कला वा रोजगारीका लागि। कलासम्बन्धी सहयोगमा परियोजना र प्राप्तकर्ता कानुनमा पर्छन् कि तथा सांस्कृतिक योजना र मूल्याङ्कन कार्यालय Gabinete de Estratégia, Planeamento e Avaliação Culturais (GEPAC) ले कुन प्रमाण दिन्छ भन्ने बुझ्नुहोस्। अनुसन्धानमा योग्य संस्थाको प्रमाण चाहिन्छ। रोजगारीमा मुख्यालय, रोजगार सम्झौता, स्थायी कामको प्रमाण र सामाजिक सुरक्षा अभिलेखमा फरक तथ्य देखिन सक्छन्। कम्पनीको पूँजीसम्बन्धी मार्गमा नयाँ कम्पनी दर्ता वा विद्यमान कम्पनीको पूँजी वृद्धिको रजिस्टरले लगानीको स्वरूप देखाउनुपर्छ। उपयुक्त बैंकले वास्तविक हस्तान्तरण भएको प्रमाण दिने प्रक्रिया रकम पठाउनुअघि नै जाँच्नुहोस्। AIMA को श्रेणीअनुसारको प्रमाण सूची · धारा ६५-D(७)–(११)
| लगानीको प्रमाण तयार गर्ने पक्ष | पहिलो अनुमति माग्दा | नवीकरणको तयारी गर्दा |
|---|---|---|
| अंशधनीको अभिलेख राख्ने संस्था र कोष व्यवस्थापक | आफ्नो नाममा भाररहित अंशको स्वामित्वको प्रमाण र कोष व्यवस्थापकले दिएको लगानीका सर्तको घोषणा। | अंश अझै भाररहित रहेको प्रमाण र आवश्यक सर्त कायम भएको नयाँ घोषणा। |
| योग्य अनुसन्धान संस्था | रकम स्थानान्तरण भएको संस्थाको घोषणा। | आवेदकको कारणले समर्थन प्रभावित गर्ने पछिल्लो परिवर्तन नभएको पुष्टि। |
| सांस्कृतिक प्राप्तकर्ता र GEPAC | रकम वास्तवमा स्थानान्तरण भएको प्राप्तकर्ताको घोषणा तथा सांस्कृतिक कार्यालयको पुष्टि। | लगानी वा सहयोग कायम रहेको प्राप्तकर्ताको घोषणा र कानुनले तोकेअनुसार GEPAC को पुष्टि। |
| रोजगारदाता र सार्वजनिक अभिलेख | रोजगारीका करार वा कम्पनी दर्ता तथा पूँजी वा सहभागिताको प्रमाण। | सम्बन्धित श्रेणीमा पदको सङ्ख्या वा पूँजी लगानी र रोजगारी कायम रहेको जाँच। |
धारा ६५.º-D(११) ले पोर्चुगलमा अधिकृत वा Banco de Portugal मा दर्ता भएको वित्तीय संस्थाको स्थानान्तरणसम्बन्धी घोषणा उल्लेख गर्छ। आफ्नो रोजगारी वा पूँजीको कानुनी श्रेणीमा यो कागज कसरी लागू हुन्छ भनेर AIMA सँग बुझ्नुहोस्। पूरा लगानी र औपचारिक आवेदन बुझाउने मिति जोडिन्छन्। पटलमा सुरुको खाता वा दर्ता गरेको मिति कुन हो, प्रमाणसहित औपचारिक आवेदन बुझाएको मिति कुन हो र निर्णय कहिले भयो भन्ने अलग राख्नुहोस्। आफ्नै एकल सदस्यीय सीमित कम्पनी (sociedade unipessoal por quotas) बाट सान्दर्भिक लगानी गर्दा दर्ताको ताजा प्रमाणमा आफू एकल सदस्य भएको पनि खुल्नुपर्छ। Decreto Regulamentar n.º 84/2007, धारा ६५.º-A(१२)–(१३), ६५.º-D र ६५.º-E
सांस्कृतिक सहयोगमा भुक्तानीअघि र पछिका दुई प्रमाण
सांस्कृतिक लगानीमा प्रस्तावको योग्यता र वास्तवमा पैसा पुगेको प्रमाण छुट्टाछुट्टै तयार हुन्छन्। Despacho n.º 2360/2017 को धारा ६–१० अनुसार सामान्य प्रक्रियामा पहिला GEPAC मार्फत परियोजनाको पूर्वमूल्याङ्कन मागिन्छ। परियोजना चलाउने संस्था, लगानीकर्ता वा निजको अधिकारप्राप्त प्रतिनिधिले सुरु गर्न सक्छन्। GEPAC ले विषयअनुसार संस्कृति हेर्ने निकायलाई पठाउँछ। त्यो निकायले निवेदन प्राप्त भएको भोलिपल्टदेखि अधिकतम १० कार्यदिनभित्र पूर्वमूल्याङ्कन गर्ने नियम छ। यसको म्यादले सम्पूर्ण GEPAC प्रक्रिया अथवा AIMA को निर्णय मापन गर्दैन। स्वीकृत गतिविधि योजना वा विशेष स्वीकृत कार्य भएका केही सरकारी वा संस्कृति मन्त्रालयको मातहतका निकायमा धारा ८ बमोजिम फरक बाटो हुन्छ। Despacho n.º 2360/2017, धारा ६–१० · Cultura Portugal को ARI मार्गदर्शन
पूर्वमूल्याङ्कनमा गतिविधि निश्चित भएपछि पैसा त्यही गतिविधिको जिम्मा लिने संस्थाको खातामा जान्छ। आफूसँग रहने कागजमा कुन संस्था, कुन काम र कुन रकम अनुमोदित भयो, प्राप्तकर्ताको प्रतिज्ञा र अधिकृत बैंकले स्थानान्तरण पुष्टि गरेको कागज मिलाउनुपर्छ। त्यसपछि लगानीकर्ता वा अधिकारप्राप्त प्रतिनिधिले GEPAC को घोषणा माग्छन्। धारा १३ मा नवीकरणका लागि प्राप्तकर्ताले दिने कार्य र खर्चको प्रतिवेदनसँग अर्कै पुष्टि माग्ने व्यवस्था छ। संस्कृति क्षेत्रमा सहयोगका कर सुविधाबारे Decreto-Lei n.º 167/2026 छ। त्यसको सांस्कृतिक मान्यता वा करसम्बन्धी कागजले ARI को पूर्वमूल्याङ्कन, रकम सारिएको प्रमाण र AIMA को निर्णयको काम गर्दैन। पूर्वमूल्याङ्कन र नवीकरणसम्बन्धी धारा ६ र १३ · सांस्कृतिक सहयोगको नयाँ कर व्यवस्था · पोर्चुगाली सरकारको दुवै व्यवस्थाबारे सूचना
घर किन्ने वा रकम खातामा राख्ने पुरानो व्यवस्था
७ अक्टोबर २०२३ देखि पहिलेको सामान्य पूँजी स्थानान्तरण र घरजग्गा खरिद वा पुनर्निर्माणका आधारमा नयाँ ARI निवेदन स्वीकार्ने व्यवस्था बन्द भयो। अहिले मान्य लगानी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा घरजग्गामा लगानी गर्ने उद्देश्यतर्फ जान पाउँदैन। घरजग्गा किन्नु र बसोबास खुल्ने बाटो रोज्नु अलग निर्णय हुन्। कोषको नाममा ‘गैर–घरजग्गा’ लेखिएको छ भने त्यसले लगानी कहाँ गर्छ भन्ने विवरण पनि हेर्नुहोस्। Lei n.º 56/2023, धारा 42–44
७ अक्टोबर २०२३ मा निर्णय बाँकी रहेका पुराना श्रेणीका फाइल र त्यस मितिमा नगरपालिकाको पूर्वनियन्त्रण प्रक्रियामा विचाराधीन योग्य फाइलका लागि धारा ४३ ले विशेष व्यवस्था राख्छ। पहिल्यै जारी अनुमतिको नवीकरण, योग्य परिवार तथा स्थायी अनुमति आवेदनका विषय धारा ४२ मा छन्। धारा ४२(५) मा नवीकरण गर्दा धारा ८९(४) को उद्यमी अनुमति स्वरूपमा रूपान्तरण र विशेष न्यूनतम उपस्थितिको नियम छ। विषयअनुसार धारा ४३(४)–(५) मा लगानीको उद्यम योजनासँगको सम्बन्ध जाँच्ने व्यवस्था पनि छ। पुरानो करार छ भन्ने मात्र आधारमा नयाँ आवेदनलाई पुरानो व्यवस्थाअन्तर्गत राख्न मिल्दैन। आफ्नो दर्ता मिति, रसिद र निर्णय बाँकी भएको अवस्थाको प्रमाण AIMA लाई देखाएर कुन नियम लागू हुन्छ भनेर यकिन गर्नुहोस्। पुराना अनुमति र विचाराधीन निवेदनका संक्रमणकालीन व्यवस्था
पुरानो फाइलको तीन अवस्था। तपाईंको अनुमति ७ अक्टोबर २०२३ अघि नै दिइएको हो भने कार्ड, नवीकरणको इतिहास र त्यसमा प्रयोग भएको लगानी आधार देखाउनुहोस्। त्यस दिनमा निवेदन निर्णय हुन बाँकी थियो भने दर्ता मिति, निवेदनको सङ्ख्या र त्यसबेला पुरानो श्रेणी खुलेको प्रमाण खोज्नुहोस्। नगरपालिका प्रक्रियाको अपवाद दाबी गर्ने हो भने कुन procedimento de controlo prévio, कुन नगरपालिका र उक्त मितिमा के बाँकी थियो भन्ने आधिकारिक अभिलेख चाहिन्छ। घर खरिदको करार मात्र भएको अवस्थालाई पहिल्यै दर्ता भएको निवेदनसरह नराख्नुहोस्। आफ्नो फाइलमा लागू संक्रमण, रूपान्तरण र कुन निकायले परियोजनासँग लगानीको सम्बन्ध जाँच्छ भन्ने कुरा AIMA बाट पुष्टि गर्नुहोस्। Lei n.º 56/2023, धारा ४२–४३
नेपाल, विदेशको कमाइ र बैंकको अभिलेख
नयाँ ARI हेर्ने नेपालमा बसोबास गर्ने व्यक्तिले सर्वप्रथम नेपालबाट निजी रकम विदेशी लगानीमा पठाउने आधार जाँच्नुपर्छ। नेपालमा रहेको सम्पत्ति बिक्री, व्यवसायको नाफा वा नेपाली रुपैयाँको बचतलाई युरोमा हिसाब गर्न सकिन्छ। त्यो हिसाबले विदेश पठाउन पाउने अधिकार स्थापित गर्दैन। विदेशमा लगानी गर्न प्रतिबन्ध लगाउने ऐन र नेपाल राष्ट्र बैंकको विदेशी विनिमय व्यवस्थाले कुन व्यक्ति वा संस्थाले कुन स्रोतबाट कस्तो लगानी गर्न सक्छ भनेर छुट्टै निर्धारण गर्छन्। सर्त पूरा गर्ने उद्योगका लागि भएका अपवादलाई व्यक्तिगत ARI लगानीमा लागू भएको मान्नु हुँदैन। नेपालको विदेशमा लगानीसम्बन्धी ऐन · नेपाल राष्ट्र बैंकको पाँचौँ संशोधनसहितको विनियमावली, विनियम १क
विदेशमै रहेका नेपाली नागरिकले विदेश बस्दाको अवधिमा त्यहाँ कमाएको विदेशी मुद्रा, वा त्यही विदेशी मुद्रा लगानीबाट कमाएको मुद्रा, विदेशमा बैंक खाता वा लगानीमा प्रयोग गर्न सक्ने व्यवस्था नेपाल राष्ट्र बैंकको प्रश्नोत्तरमा छ। नेपाल फर्केपछि रकम भित्र्याउनुपर्ने वा विदेशमै राख्ने भए ३५ दिनभित्र विदेशी विनिमय व्यवस्थापन विभागलाई विवरण दिनुपर्ने नियम पनि त्यहाँ उल्लेख छ। उदाहरणका लागि संयुक्त अरब इमिरेट्समा काम गरेर त्यहीँको खातामा जोगाएको तलबको अवस्था नेपालमा जग्गा बेचेर खातामा जम्मा गरेको पैसासँग मिल्दैन। तलब नेपाल पठाइसकेर फेरि फिर्ता पठाउन खोज्नुभएको हो भने त्यसको अनुमति अनुमान नगर्नुहोस्। पैसा हुने देशको बैंक र नेपाल राष्ट्र बैंकसँग कारोबारअघि सोध्नुहोस्। नेपाल राष्ट्र बैंकका आधिकारिक प्रश्नोत्तर
रकमको स्रोत देखाउन बैंक विवरणसँग जोडिने करार, बिक्री भयो भने स्वामित्व र मूल्य भुक्तानीको प्रमाण, कमाइ भयो भने रोजगार सम्झौता र तलबका पर्ची, कम्पनीले वितरण गरेको भए त्यसको निर्णय र करसम्बन्धी प्रमाण जुटाउनुहोस्। खाता एक देशमा र आवेदन अर्को देशमा हुँदा कुन बैंकले कुन कारोबार प्रमाणित गर्छ भनेर पहिला ठम्याउनुहोस्। परिवारभित्र पैसा सार्ने, संयुक्त खाता प्रयोग गर्ने वा अरू संस्थाको नामबाट लगानी गर्ने योजनामा लगानीको कानुनी स्वामी को हुन्छ भन्ने पुष्टि महत्त्वपूर्ण छ। नियमनले व्यक्तिगत रूपमा वा आवेदक एकल शेयरधनी हुने तोकिएको सीमित दायित्व कम्पनीमार्फत लगानी गर्ने व्यवस्था उल्लेख गर्छ। कार्यान्वयन नियम, धारा 65-A र 65-D
मुद्रा रूपान्तरणको उदाहरण। १४ नोभेम्बर २०२६ मा नेपाल राष्ट्र बैंकले प्रकाशित गरेको युरो बिक्री दर १ EUR = १६७.१० NPR अनुसार €५००,००० को सन्दर्भ मूल्य रु ८,३५,५०,००० र €२५०,००० को रु ४,१७,७५,००० हो। यो केवल ती दुई उदाहरणको सन्दर्भ हिसाब हो। वास्तविक रूपान्तरण दर, बैंक तथा मध्यस्थ शुल्क र प्रयोजनको स्वीकृति कारोबारको दिन र बैंकअनुसार छुट्टै ठहरिन्छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकको विदेशी विनिमय दर, १४ नोभेम्बर २०२६ छान्नुहोस्
पैसाको प्रमाण र सार्ने अनुमति एउटै फाइलबारे अलग प्रश्न हुन्। उदाहरणका लागि, पोर्चुगाली बैंकले संयुक्त खातामा आउने रकमको उत्पत्ति, लगानीकर्ता र लाभ पाउने अन्तिम व्यक्तिको विवरण माग्न सक्छ। नेपाल वा तेस्रो देशको बैंकले सोही भुक्तानीका लागि अर्कै प्रयोजन, प्रमाण, मुद्रा वा सटही स्वीकृति हेर्छ। बैंकले खाता खोलिदिएको वा सटही दर दिएको भरमा कोष किन्न मिल्छ भनी निष्कर्ष ननिकाल्नुहोस्। अक्टोबर २०२६ मा नेपाल राष्ट्र बैंकको एकीकृत परिपत्रमा कार्डमा सेवा निर्यातको कमाइ र विदेशका वस्तु तथा सेवा भुक्तानीसम्बन्धी संशोधन देखिन्छ। तिनलाई व्यक्तिगत विदेशी कोषमा लगानी गर्न मिल्ने सामान्य अनुमति भनेर बुझ्नु हुँदैन। Banco de Portugal, खाता खोल्ने आधार · नेपाल राष्ट्र बैंकका एकीकृत परिपत्र र संशोधन
आवेदन, उपस्थितिको सर्त र खर्च
- लगानीको कानुनी श्रेणी र प्रमाण पहिला तय गर्नुहोस्। प्रस्तावित रकम, परियोजना गर्ने संस्था र मापदण्ड पूरा भएको प्रमाण कसले दिन्छ भन्ने स्पष्ट भएपछि मात्र सम्झौता गर्नुहोस्। अनुसन्धान वा सांस्कृतिक सहयोगमा योग्य प्राप्तकर्ता र पुष्टि दिने संस्था हेर्नुहोस्। कोषमा व्यवस्थापकले अवधि र लगानीको संरचना प्रमाणित गर्न सक्छ कि सक्दैन जाँच्नुहोस्। स्वामित्व र हस्तान्तरणका लागि AIMA को सम्बन्धित श्रेणीको सूची प्रयोग गर्नुहोस्। ARI श्रेणीअनुसार AIMA को कागजात सूची
- अनलाइन दर्ता र कानुनी प्रवेशलाई अलग राख्नुहोस्। AIMA को Portal ARI मा आवेदन दर्ता, कागजात पठाउने र भुक्तानीको कागज (Documento Único de Cobrança, DUC) निकाल्ने प्रक्रिया छ। लागु धारा 90-A ले वैध शेंगेन भिसा र पहिलो प्रवेशपछि ९० दिनभित्र पोर्चुगलको बसाइ नियमित गर्ने कानुनी सर्त उल्लेख गर्छ। नेपाली राहदानी लिएर कुन देशबाट शेंगेन भिसाका लागि आवेदन दिने, पहिलो प्रवेशपछि कुन प्रक्रिया कहिले सुरु हुन्छ र व्यक्तिगत उपस्थितिका लागि कहाँ जानुपर्ने हो भन्ने आफ्नो परिस्थिति अनुसार कन्सुलर कार्यालय र AIMA बाट बुझ्नुहोस्। अनलाइन दर्ता वा लगानीको रसिदबाट प्रवेश र पुनःप्रवेशको अधिकार स्वतः प्राप्त हुँदैन। ९० दिनको कानुनी सर्तलाई भिसामा दिइएको अवधि वा पहिलो भेटको समयसँग नमिलाउनुहोस्। आफ्नो पहिलो यात्रा, भिसाको क्षेत्राधिकार र AIMA मा फाइलको दर्ता कहिले मानिन्छ भन्ने कुरा रकम पठाउनुअघि बुझ्नुहोस्। धारा 90-A · AIMA को ARI पोर्टल निर्देशन
- व्यक्तिगत कागजात र लगानी दुवै बुझाउनुहोस्। वैध राहदानी, आवश्यक फौजदारी अभिलेख, स्वास्थ्य सुरक्षा, कर पहिचान नम्बर (Número de Identificação Fiscal, NIF), र श्रेणीअनुसारको लगानी प्रमाण AIMA को सूचीमा हेर्नुहोस्। AIMA को प्रकाशनमा प्रहरी अभिलेख तीन महिनाभित्र जारी गरिएको, पोर्चुगाली भाषामा अनुवादित र उपयुक्त माध्यमबाट प्रमाणित भएको हुनुपर्ने उल्लेख छ। कर तथा सामाजिक सुरक्षा बक्यौता नरहेको प्रमाणको अवस्थामा सूचीले बढीमा ४५ दिनअघि जारी कागज वा लागू भए दर्ता नरहेको घोषणा उल्लेख गर्छ। AIMA का दुई प्रकाशित पृष्ठमा मूल देश वा बसोबासको देशको अभिलेखबारे विवरण एउटै शब्दमा छैन। नेपाल र अर्को देशमा बसेको इतिहास भए कुन देशका कति प्रमाण चाहिन्छ भन्ने AIMA बाट लिखित रूपमा पुष्टि गर्नुहोस्। नेपाल महासन्धिको Apostille सूचीमा नभएकाले नेपाली कागजमा सम्बन्धित पोर्चुगाली प्रतिनिधित्वले स्वीकार्ने प्रमाणीकरणको शृङ्खला पहिले जाँच्नुहोस्। करार, बैंक स्थानान्तरण, लगानीको स्वामित्व र संस्थाको नाम एउटै शृङ्खलामा मिल्नुपर्छ। AIMA ले व्यक्तिगत उपस्थिति तोकेमा सक्कल कागजात साथमा राख्नुहोस्। AIMA को ARI आवेदन सूची · आधिकारिक प्रश्नोत्तर · HCCH महासन्धिको पक्ष सूची
- शुल्क हरेक व्यक्ति र चरणका लागि राख्नुहोस्। १ मार्च २०२६ देखि लागू शुल्क तालिकामा साधारण दरमा प्रतिव्यक्ति €८४२.८० निवेदन लिने र जाँच्ने, €८,४१८.९० पहिलो अनुमति दिने र €४,२१०.३० नवीकरणको शुल्क छन्। भाग XIV बमोजिम घटेको दर लागू हुँदा सम्बन्धित रकम क्रमशः €६३२.१०, €६,३१४.२० र €३,१५७.८० छन्। परिवारका निवेदनमा पनि अलग शुल्क लाग्छ। तिर्नुअघि कुन कामका लागि कुन दर लागेको छ भन्ने आफ्नो DUC मा जाँच्नुहोस्। बैंक खर्च, कोषको व्यवस्थापन, कागजात, अनुवाद, कानुनी सेवा, यात्रा र कर लगानीको न्यूनतम रकमबाहेकको हिसाब हो। AIMA को 2026 शुल्क अद्यावधिक · शुल्क तालिका
आवेदन जाँचमा छ भन्ने पोर्टलको सूचनाले निर्णय कहिले आउँछ भनेर बताउँदैन। सम्पर्क ठेगाना अद्यावधिक राख्नुहोस् र अनुमति जारी हुनुअघि लाग्ने खर्च जुटाउनुहोस्। पूँजी लगाइसकेपछि आउने प्रशासनिक ढिलाइका कारण त्यसलाई बेच्न वा परिवारको अरू खर्चमा लगाउन नसक्ने हुन सक्छ। AIMA का ARI प्रश्नोत्तर
परिवारको पहिलो चरणको काल्पनिक खर्च। लगानीकर्ता र दुई योग्य परिवारका सदस्यको हरेक निवेदनमा प्रारम्भिक जाँच र अनुमति दिने एउटै दर लागेको मान्दा साधारण स्तम्भमा प्रतिव्यक्ति €९,२६१.७० अर्थात् तीन जनाको €२७,७८५.१० हुन्छ। घटेको दर लागू भए योग €२०,८३८.९० हुन्छ। यसमा लगानी, नवीकरण, कर वा सेवा खर्च छैन। प्रत्येक व्यक्तिका लागि जारी भएको भुक्तानी कागजमा नाम, चरण र रकम हेर्नुहोस्। रकम स्वीकृति वा निर्णय बढाइदिने शुल्क भनेर बिचौलियाले मागेको भए सोही प्रकारको दस्तुर आधिकारिक तालिकामा छ कि र AIMA को भुक्तानी कागज जारी भएको छ कि प्रत्यक्ष जाँच्नुहोस्। AIMA को शुल्क तालिका, खण्ड III(३)(a)–(e) र XIV
व्यक्तिगत भेटको जानकारी AIMA ले पठाउँछ। AIMA को प्रश्नोत्तरअनुसार पटलमा आवेदन स्वीकार भएको देखिए पनि भेट नतोकिएको अवस्थामा आधिकारिक ठेगानामा «Pedido de agendamento ARI» शीर्षक राखेर अनुरोध गर्न सकिन्छ। सामान्य जाँचपछि अनुमति दिने अन्तिम निर्णय र कार्डको विवरण अलग आउँछन्। पहिलो अनुमति निर्णयबारे कानुनको सामान्य धारा ८२(५) ले विशेष समयसीमा नभए ९० दिन र उचित कारणसहित थप ३० दिनको व्यवस्था गर्छ। यो पटल दर्तादेखि कार्ड पाउने समयको प्रतिज्ञा होइन। AIMA को प्रश्नोत्तर · Lei n.º 62/2026, धारा ४
पाँच वर्षको लगानी र परिवारको समय
लगानी कायम राख्नुपर्ने न्यूनतम पाँच वर्ष अनुमति दिइएको दिनदेखि गनिन्छ। कोषको अवधि भने त्यसको आफ्नै नियमअनुसार चल्छ। अनुमति ढिलो हुँदा कोषको रकम फिर्ता हुन थाल्ने मिति र तपाईंको कानुनी लगानी अवधि मिल्दैनन् भने पैसा राख्नुअघि व्यवस्थापक र AIMA सँग स्वीकार्य प्रक्रिया बुझ्नुहोस्। अनुमतिको नवीकरण सामान्यतया दुई–दुई वर्षका लागि हुन्छ र योग्य लगानी कायम रहेको प्रमाण चाहिन्छ। उपस्थितिको आधार पहिलो वर्ष कम्तीमा सात दिन र त्यसपछिका प्रत्येक दुई वर्षमा १४ दिन हो। AIMA को एउटा पृष्ठमा त्यसपछिका वर्ष भन्ने छोटो भाषा भए पनि कार्यान्वयन नियमको धारा ६५-C ले दुई–दुई वर्षको अवधि तोक्छ। दिनहरू लगातार वा छुट्टाछुट्टै हुन सक्छन्। परिवारका सदस्यले आफ्नो कार्डका लागू सर्त र मिति पहिला छुट्याउनुपर्छ। AIMA ले १६ फेब्रुअरी २०२६ देखि ARI नवीकरण इलेक्ट्रोनिक माध्यमबाट चल्ने जानकारी दिएको छ। हालको प्रश्नोत्तरले २२ फेब्रुअरी २०२० देखि ३१ डिसेम्बर २०२६ सम्म म्याद सकिने कार्डका लागि नवीकरण पोर्टल निर्देशन दिएको छ। आफ्नो कार्डको मिति उक्त अवधिबाहिर पर्छ वा पोर्टलले कार्ड चिन्दैन भने AIMA बाट लागू प्रक्रिया पुष्टि गर्नुहोस्। पोर्टलको यो पहुँच अवधि सकिएको कार्डको कानुनी म्याद बढाउने घोषणा होइन। ११ सेप्टेम्बर २०२६ देखि धारा ८२(७) को पुरानो मौन नवीकरणको प्रावधान पनि खारेज छ। यात्रा गर्नुअघि हातमा हुने कागज प्रवेशका लागि मानिन्छ कि भनेर अलग्गै जाँच्नुहोस्। कार्यान्वयन नियम, धारा 65-B र 65-C · नवीकरण पोर्टलको निर्देशन · Lei n.º 62/2026, धारा ९ · कार्डको म्यादबारे AIMA का प्रश्नोत्तर
पारिवारिक पुनर्मिलन (Reagrupamento familiar) मा ARI धारकका योग्य परिवारका सदस्य धारा 98(3)(c) अन्तर्गत सामान्य दुई वर्षको प्रतीक्षा समयबाट छुट पाउने समूहमा पर्छन्। नाता, आश्रित अवस्था, वैध प्रवेश र अरू लागू सर्त भने व्यक्तिको अवस्थाअनुसार जाँचिन्छन्। कुनै सदस्य विदेशमा रहेको वा पहिल्यै पोर्चुगलमा वैध प्रवेश गरेको अवस्थामा प्रक्रियाको क्रम फरक हुन सक्छ। बच्चाको पढाइ सुरु हुने मितिलाई परिवारको अनुमति आउने निश्चित मिति मानेर योजना नबनाउनुहोस्। ऐनको धारा 98 · AIMA को ARI परिवार दर्ता निर्देशन
स्थायी बसोबासको अनुमति (Autorização de residência permanente) र पोर्चुगलको नागरिकता (Nacionalidade portuguesa) का छुट्टाछुट्टै निवेदन र सर्त छन्। AIMA ले धारा 80 मा पर्ने ARI धारक र योग्य परिवारका लागि स्थायी लगानी बसोबासको व्यवस्था देखाउँछ। बसोबासका आधारमा साधारण नागरिकता निवेदनमा १९ मे २०२६ देखि नेपाली नागरिकता मात्र भएका आवेदक सामान्यतया १२ वर्षको अधिकतम अन्तरभित्र १० वर्षको कानुनी बसोबासको समूहमा पर्छन्। सो मितिमा विचाराधीन नागरिकता निवेदनमा पुरानो व्यवस्था लागू हुन्छ। नयाँ निवेदनका लागि बसोबास अनुमति मागेको मितिदेखि पछि स्वीकृत भए कुर्ने अवधि गन्न मिल्ने पुरानो धारा १५(४) खारेज भएको छ। आफ्नो कागज र अवधि कसरी गनिन्छ भन्ने न्याय प्रशासनसँग पुष्टि गर्नुहोस्। नियम लागू गर्ने प्रक्रियाको थप जानकारी बसोबासका विकल्पहरूको तुलना मा छ। अर्को नागरिकता वा परिवारबाट नागरिकताको आधार भएका व्यक्तिले आफ्नो आधार छुट्टै हेर्नुहोस्। बसोबास कार्डको न्यूनतम यात्रा दिन, कर प्रयोजनको बसोबास र नागरिकताका लागि वैध बसोबासको गणना पनि छुट्टाछुट्टै प्रश्न हुन्। AIMA को स्थायी ARI विवरण · नागरिकता ऐन, धारा 6 · संशोधित नागरिकता ऐनको धारा १५ र संक्रमण · न्याय प्रशासनको आवेदन निर्देश
ARI पाएपछि पोर्चुगलमा बस्न र काम गर्न सकिन्छ। अर्को युरोपेली देशमा छोटो भ्रमणको नियम र त्यहाँ काम गर्न वा बसोबास गर्न पाउने अधिकार छुट्टै बुझ्नुपर्छ। पोर्चुगलमा कर प्रयोजनका लागि बसोबासको स्थिति (Residência fiscal) निर्धारण गर्दा सम्बन्धित कर वर्षमा सुरु वा अन्त्य हुने १२ महिनामा १८३ दिनभन्दा बढी बसेको वा आफ्नो नियमित बसोबासका रूपमा राख्ने र प्रयोग गर्ने उद्देश्य देखिने घरजस्ता आधार लागू हुन सक्छन्। कर बसोबासको परिवर्तन लागू भएपछि त्यसको जानकारी कर तथा भन्सार प्राधिकरण (Autoridade Tributária e Aduaneira, AT) लाई ६० दिनभित्र दिने निर्देशन छ। लगानीको नाफा वा पारिश्रमिक कुन देशमा घोषणा गर्नुपर्छ भन्ने प्रश्नमा पोर्चुगलको कर प्राधिकरण र आम्दानी आउने देशका नियम हेर्नुहोस्। AT को कर बसोबास मार्गदर्शन · बसोबास अनुमति धारकको अधिकार, धारा 83 · कर प्रयोजनको बसोबास, आयकर ऐनको धारा 16
स्थायी अनुमति माग्दा नयाँ लागत आउँछ। धारा ८० का सामान्य सर्त पूरा गरी स्थायी लगानी बसोबास माग्ने व्यक्ति र सम्बन्धित परिवारका लागि धारा ६५.º-K को विशेष व्यवस्था छ। स्थायी स्वरूपमा सामान्य अनुपस्थितिसम्बन्धी धारा ८५ का निर्दिष्ट प्रावधानबाट छुट दिइएको छ। १ मार्च २०२६ को AIMA तालिकाको III(३)(i) मा स्थायी अनुमति दिने साधारण शुल्क प्रतिव्यक्ति €११,७८६.७० र नवीकरण €५,८९४.१० छ। घटेको स्तम्भमा क्रमशः €८,८४०.०० र €४,४२०.७० छ। यी रकम खास स्थायी अनुमति वा नवीकरणका हुन्। अन्य जाँच वा कागजी काममा छुट्टै रकम पर्न सक्छ। पहिलो अनुमति पाएको पाँच वर्ष पुगेपछि मात्र भनेर लगानी बेच्न मिल्ने ठान्नुभन्दा पहिले आफ्नो स्थिति, बाँकी नवीकरण र AIMA को लिखित निर्देशन मिलाउनुहोस्। धारा ६५.º-K को लागू पाठ · AIMA शुल्क तालिका, III(३)(i)
पैसा कहिले निकाल्न पाइन्छ?
मानौं, परिवारले कमाइबाट जुटाएको पैसाले एउटा कोषको अंश किन्ने विचार गर्छ। कोषका कागजमा छ वर्षपछि बन्द हुने मिति छ, बीचमा अंश बेच्न अर्को खरिदकर्ता खोज्नुपर्छ र व्यवस्थापकले सम्झौतामा भएको सर्तअनुसार अवधि थप्न सक्छ। त्यसैले कानुनको पाँच वर्ष पूरा हुँदा हातमा नगद आउँछ भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन। भिसा वा बसोबासको मिति पर्खँदा पूँजी पहिल्यै खर्च भइसकेको हुन सक्छ। व्यवस्थापकसँग अवधि गणनाको सुरु मिति, अवधि थप्ने अधिकार, अरूलाई अंश बेच्न पाउने सर्त, निर्धारण हुने मूल्य र वार्षिक शुल्क सोध्नुहोस्। कला वा सांस्कृतिक परियोजनाको सहयोगमा रकम फिर्ता हुने करार छ कि सहयोग खर्च भइसकेपछि फिर्ता हुने अधिकार छैन भन्ने पनि पहिले नै बुझ्नुहोस्। कोषको अवधिसम्बन्धी कानुनी सर्त · CMVM को लगानीकर्ता पोर्टल
सहयोग वा कोषको अभिलेखमा लगानीकर्ता एक जना छन् तर परिवारका अरू सदस्यको व्यक्तिगत खर्च छुट्टै छ। उदाहरणका लागि किशोर सन्तान पोर्चुगलमा विद्यालय सुरु गर्न चाहन्छ र घरको आम्दानी ल्याउने वयस्क अर्को देशमा काम गरिरहने योजना छ। छुट्टाछुट्टै बस्ने बजेटमा AIMA का प्रतिव्यक्ति शुल्क, अलग यात्रा, बस्ने ठाउँ र पुरानो देशको रोजगारी वा बसोबास कायम राख्नुपर्ने खर्च थप्नुहोस्। निवेदन अस्वीकृत भए परिवारले तत्काल कति खर्च बेहोर्न सक्छ भनेर अगावै तय गर्दा अनुमानित प्रतिफलमा भर पर्नु पर्दैन।
मिति राखेर कोषको अवधि जाँच्ने उदाहरण। कुनै काल्पनिक कोषमा १ डिसेम्बर २०२६ मा लगानी हुन्छ। त्यसको सम्झौतामा १ डिसेम्बर २०३२ मा बन्द हुने मिति छ र व्यवस्थापकले अवधि थप्न पनि सक्छ। बसोबासको अनुमति १ मार्च २०२८ मा दिइयो भने अध्यागमनका लागि पाँच वर्ष १ मार्च २०३३ मा पुग्छ। किन्दा कोषसँग पाँच वर्षभन्दा बढी अवधि भए पनि यसको मूल बन्द मिति कानुनी अवधि पुग्नुअघि आउँछ। त्यस्तो अवस्थामा परिपक्वता, रकम वितरण, अर्को योग्य लगानीमा परिवर्तन वा नवीकरण कायम राख्ने उपायबारे व्यवस्थापकको वचन मात्रमा भर नपर्नुहोस्। भविष्यको लगानी परिवर्तनलाई AIMA ले कसरी हेर्छ भनेर लिखित आधार लिएर मात्रै रकम बाँध्नुहोस्। Decreto Regulamentar n.º 84/2007, धारा ६५.º-B र ६५.º-E · AIMA को ARI प्रश्नोत्तर
निर्णयअघि सोध्ने तीन प्रश्न
लगानी पाँच वर्षभन्दा लामो समय राख्नुपर्यो भने घरखर्च अरू कुन आम्दानीले धान्छ? प्रशासनिक निर्णय प्रतिकूल हुँदा बिक्री, फिर्ता वा सम्झौता तोड्ने के सर्त छ? पूँजी पूरै फिर्ता नआए पनि परिवारले अरू योजना जारी राख्न सक्छ? यी प्रश्नको लिखित उत्तर निकाल्दा घरजग्गा, संसारभरको कामको अनुमति वा निश्चित प्रतिफल भन्ने बिक्री दाबीमा भर पर्नु पर्दैन। कोष व्यवस्थापकको दर्ता धितोपत्र बजार नियामक (Comissão do Mercado de Valores Mobiliários, CMVM) को अभिलेखमा जाँच्न सकिन्छ। योग्य आर्थिक सल्लाहकारसँग शुल्क, जोखिम र तरलता बुझ्नुहोस् र बसोबाससम्बन्धी व्यवहार AIMA सँग पुष्टि गर्नुहोस्। CMVM को लगानीकर्ता पोर्टल
पैसा पठाउने, परिवार सर्ने र नगद चाहिने समय
पहिलो, पैसा बाँधिने मिति। रकम उपलब्ध भएको, कानुनी रूपमा देशबाहिर सार्न मिलेको र पोर्चुगलमा स्वीकार्य प्रमाण बन्न सक्ने आधार हेरेपछि मात्र सम्झौतामा अग्रिम भुक्तानीको मिति राख्नुहोस्। दोस्रो, परिवारको वास्तविक सर्ने मिति। काम, विद्यालय र यात्राका लागि तपाईं र हरेक सदस्यको निर्णय र कार्ड फरक दिन आउन सक्छ। तेस्रो, फर्केर नगद चाहिने मिति। पाँच वर्षको आप्रवासन सर्त र तपाईंले छानेको लगानी बन्द हुने मिति छुट्टै राख्नुहोस्। लगानीलाई कम्तीमा यति समय राख्न सकिने आधार छैन भने परिवारको रोजगारी, उद्यम वा अरू बसोबास विकल्प हेर्न सकिन्छ।
आधिकारिक स्रोत र अन्तिम तथ्य जाँचको मिति
अन्तिम तथ्य जाँच: १४ नोभेम्बर २०२६ (इस्वी संवत्)।
- Diário da República — Lei n.º 23/2007, धारा 3 र धारा 90-A
- Lei n.º 56/2023 — पुराना लगानी श्रेणी, संक्रमण र घरजग्गासम्बन्धी सीमा
- Decreto Regulamentar n.º 84/2007 — ARI का प्रमाण, अवधि र उपस्थिति
- AIMA — ARI आवेदन र नवीकरण र आधिकारिक प्रश्नोत्तर
- नेपाल राष्ट्र बैंक — विदेशमा लगानी नियम र विदेशी मुद्राको सन्दर्भ दर
