Örneğin İstanbul’da sattığınız şirket payından gelen parayı Portekiz’de bir kolektif yatırım aracına aktarmayı düşünüyorsunuz. Fonun katılım süresi bu ay kapanıyor ve vadesi yatırım tarihinde beş yıldan uzun. Ya oturum izni verildiğinde fonun kalan vadesi beş yıldan kısa olursa? İlk görüşmede satış belgesini, fonun kuruluş metnini ve oturum işleminin belirsiz takvimini yan yana koyun. Yatırım günü, iznin düzenlenme günü ve paranıza yeniden ulaşabileceğiniz gün ayrı tarihlerdir. Karar, sermayeyi beklenenden uzun süre bağlı tutabilecek bir yapıyı ve bunu belgeleyecek tarafları belirlemenizle başlar.
İşlemin hangi kanun bendine girdiğini doğrulayın
Yatırım yoluyla oturum izni (Autorização de Residência para Atividade de Investimento, ARI), üçüncü ülke vatandaşlarının kanunda sayılan yatırımlarla Portekiz’de oturum başvurusu yapmasını sağlar. Portekiz’in göç, uyum ve iltica kurumu Agência para a Integração, Migrações e Asilo (AIMA) oturum başvurusunu değerlendirir. Portekiz’de ikamet ve çalışma, diğer ülkelere kısa ziyaret ve başka bir ülkede çalışma veya yerleşme farklı koşullara tabidir. Avrupa Birliği (AB), Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) veya İsviçre vatandaşlığı da taşıyorsanız önce serbest dolaşım çerçevesini inceleyin. Almanya’da bir oturum izniniz varsa, kartın olağan ulusal izin veya AB uzun dönem ikamet statüsü gibi ayrı bir belge olup olmadığını belirleyin. Lei n.º 23/2007, maddeler 83, 90-A ve 116–118 · Lei n.º 37/2006, serbest dolaşım
| Yeni başvuruda seçilebilen işlem | Asgari koşul | Dosyada belirleyici kanıt |
|---|---|---|
| İş yaratma, madde 3(1)(d)(ii) | En az 10 iş. Uygun düşük yoğunluklu yerde en az sekiz iş. Bu bent sabit sermaye transferi eşiği koymaz. | Yaratılan pozisyonlar, Portekiz sosyal güvenlik kayıtları ve çalışanlarla imzalanmış sözleşmeler. |
| Bilimsel araştırma, madde 3(1)(d)(v) | En az 500.000 avro, uygun düşük yoğunluklu yerde 400.000 avro. | Portekiz ulusal bilim ve teknoloji sistemine dâhil kamu veya özel araştırma kurumunun faaliyeti ve gerçekleşen transfer. |
| Sanatsal üretim veya kültürel miras, madde 3(1)(d)(vi) | En az 250.000 avro, uygun düşük yoğunluklu yerde 200.000 avro. | Kanunda sayılan kuruluş üzerinden yapılan yatırım veya destek, transfer ve Kültür Stratejisi, Planlama ve Değerlendirme Ofisinin (Gabinete de Estratégia, Planeamento e Avaliação Culturais, GEPAC) beyanı. |
| Gayrimenkul dışı kolektif yatırım, madde 3(1)(d)(vii) | En az 500.000 avro. Portekiz hukukuna göre kurulan aracın yatırım anında en az beş yıllık vadesi ve yatırım değerinin en az yüzde 60’ının merkezi Portekiz’de olan ticaret şirketlerine yönelmesi. | Sermaye transferi, edinilen paylar ve aracın vadesi, yatırım amacı ile yüzde 60 şartına ilişkin düzenleyici belgeler. |
| Ticaret şirketinin sermayesi ve istihdam, madde 3(1)(d)(viii) | En az 500.000 avro. Portekiz merkezli yeni şirkette en az beş sürekli iş yaratılması veya mevcut Portekiz merkezli şirketin sermayesi güçlendirilirken en az beş sürekli iş yaratılması ya da en az beşi sürekli olmak üzere en az 10 işin korunması. Bentte en az üç yıllık süre de yer alır. | Kuruluş veya sermaye artırımını gösteren sicil kaydı, aktarım ve iş kanıtları. Sürekli işlerin sayısı ve devamı ayrıca incelenir. |
Yüzde 20’lik indirim iş yaratma, araştırma ve kültür bentleriyle sınırlıdır. Kanun, Portaria n.º 208/2017’de tanımlanan yerleri ve kilometrekare başına 100’den az nüfus veya kişi başına gayrisafi yurt içi hasılanın ülke ortalamasının yüzde 75’inden düşük olması ölçütlerini kullanır. Üniversitenin kayıtlı adresi ile araştırmanın yürütüldüğü yer farklıysa, indirim için hangi faaliyet yerinin kabul edileceğini yatırım bedelini ödemeden öğrenin. Fon payı veya şirket sermayesi eşiğine bu indirimi taşımayın. Lei n.º 23/2007, madde 3(1)(d), (2)–(5) · Portaria n.º 208/2017 · AIMA, yatırım türleri
Başvuru anında yatırımın yapılmış olması gerekir. Yatırımı gerçek kişi olarak veya tek ortağı olduğunuz limited şirket (sociedade unipessoal por quotas) üzerinden gösterirseniz, kimlik, transfer ve hak sahipliği aynı kişiye bağlanmalıdır. Tek ortaklı yapı için güncel ticaret sicili ortaklığınızı göstermelidir. Bir Türkiye şirketinin kendi hesabından yaptığı ödeme, bir aile havalesi veya farklı ortaklara ait bir işlem söz konusuysa ödemenin kimin yatırımı olarak hangi kayıtla kabul edileceğini banka, işlem tarafları ve yetkili makamla önceden netleştirin. Decreto Regulamentar n.º 84/2007, madde 65-A(7), (12) ve (13)
Üç işlem biçiminde özellikle neyi sorun?
Mevcut şirketin paylarını alıyorsanız. Kanun mevcut şirket için sermayenin güçlendirilmesini arar. Önceki ortağa yapılan sıradan pay devir bedelinin şirkete girecek sermayeyle aynı hukuki işlemi oluşturduğunu varsaymayın. Yönetmeliğin kanıt maddelerinde pay edinimi ve sicil belgelerine ilişkin ifadeler bulunur. Anlaşma, sermaye artırımının tutarını, tescil tarihini ve kalıcı işlerin nasıl sayılacağını göstermelidir. İşletmeye girecek kaynakla satıcıya ödenecek bedeli ayrı satırlara yazın. Şirket ve istihdam bendindeki üç yıllık ifade ile 65-B’nin genel beş yıllık yatırım sürdürme süresini birlikte değerlendirin. Üçüncü yıl için öngörülen bir satış veya sermaye azaltımı, iki hükmün kendi dosyanızdaki etkisi öğrenilmeden güvenilir bir çıkış varsayımı olmaz. Lei n.º 23/2007, madde 3(1)(d)(viii) · Decreto Regulamentar n.º 84/2007, maddeler 65-B, 65-D(10) ve 65-E(16)
Kültür veya araştırmayı destekliyorsanız. Bir kuruluşla görüşürken parayı kimin alacağını, hangi kategoride kullanılacağını ve hangi kurumun yenilemede güncel yazıyı vereceğini sorun. Kültür alanında yararlanıcı kuruluşun transferi ve GEPAC’ın projenin niteliğini doğrulaması farklı işlevler görür. Araştırmada, projenin ulusal bilim ve teknoloji sistemi içindeki konumu ve araştırma kuruluşunun beyanı önem taşır. Destek sözleşmesinde getiri, geri ödeme veya proje değişikliği öngörülüyorsa bunların dayanağını finansal ve göç işlemleri bakımından ayrı inceletin. Decreto Regulamentar n.º 84/2007, maddeler 65-D(7)–(8) ve 65-E(13)–(14)
Fon payı edinmeyi planlıyorsanız. Fon yöneticisinden süreyi, portföy politikasını, Portekiz merkezli şirketler şartını ve pay sahipliğini hangi belgeyle göstereceğini yazılı öğrenin. Yönetmelik, pay sahipliği ve üzerindeki yük veya teminat bilgisine de bakar. Vade uzatma kararı kime ait, pay devri mümkün mü ve erken çıkışta bir alıcı bulmak zorunlu mu? Menkul kıymetler piyasası denetim kurumu Comissão do Mercado de Valores Mobiliários (CMVM) üzerinden kuruluşun ve fonun kayıtlarını kontrol edin. Finansal denetime tabi olmak, oturum için başvurulan yatırımın her koşulu sağladığına ilişkin AIMA kararı vermez. CMVM, yatırımcı bilgi portalı · Decreto Regulamentar n.º 84/2007, maddeler 65-D(9) ve 65-E(15)
Paranın ulaşmasını ve iznin yenilenmesini ayrı planlayın
Yatırımcı, banka, fon veya projeyi yürüten kurum, farklı belgeler üretir. Türkiye’de işletme payı satıldıysa satış ve sahiplik kaydı, paranın hesabınıza geldiğini gösteren banka hareketi, Portekiz’e transfer ve yatırım kaydı birbirini izlemelidir. Birikim, miras veya temettü kullanıyorsanız paranın ilk kaynağına ait belge değişir. Aynı işlemde bir aracı banka devreye girerse transfer kesintisini yatırım tutarından ayrı hesaplayın. Örneğin 500.000 avro eşiği olan bir araçta yalnızca 499.400 avroluk pay edinildiğinde eksik 600 avronun kesintiden doğması, edinilen payların bedelini artırmaz. Bankanızdan işlem öncesi hangi yabancı belgeleri ve Portekiz’deki finans kuruluşundan hangi transfer beyanını isteyeceğinizi öğrenin. Lei n.º 83/2017, madde 27 · Decreto Regulamentar n.º 84/2007, maddeler 65-D ve 65-E
| Yatırım | Yenilemede neyin devamı görünür? |
|---|---|
| İş yaratma | Asgari sayının sürmesi. AIMA’nın resen kontrolüne konu olan sosyal güvenlik kayıtlarını saklayın. |
| Araştırma | Kurumun, yatırımcının neden olduğu ve desteği tehlikeye düşürecek bir değişiklik bulunmadığına ilişkin yazısı. |
| Kültür | İlgili yatırımın veya desteğin sürdüğünü gösteren yararlanıcı kuruluş ve GEPAC kanıtları. |
| Fon | Pay sahipliğinin sürdüğüne ilişkin güncel kayıt ve aracın koşulları koruduğunu gösteren yönetici beyanı. |
| Şirket sermayesi | Sicil, sermayenin hukuki kaydı ve ilgili asgari istihdamın devamına ilişkin belgeler. |
Genel beş yıllık yatırım sürdürme süresi iznin verilişinden başlar. Örneğin 1 Aralık 2026’da alınan bir fonun vadesi 2 Aralık 2031’de dolacaksa, izin 1 Ekim 2027’de verildiği varsayımında izin tarihinden beş yıl 1 Ekim 2032 olur. Bu fark, bir dosyanın tahmini işlem süresini göstermez. Vade sonunda payın nasıl sona erdiğini ve olası uzatma veya yatırım değişikliğinin hangi koşullarda kabul edileceğini önceden düşünmenize yarar. AIMA, ilk yatırımın satılması veya değiştirilmesinin, oturum hâlâ o yatırıma bağlıysa yenilemeyi tehlikeye düşürebileceğini açıklıyor. Geçim kaynakları, konut, sağlık ve vergi ya da sosyal güvenlik durumu da yenilemede önem taşır. Portekiz’de gelir elde etmiyorsanız yurt dışı gelir, emekli aylığı, finansal varlık veya banka evrakının nasıl kullanılacağı dosyanıza göre değerlendirilir. Decreto Regulamentar n.º 84/2007, maddeler 65-B, 65-C ve 65-E · AIMA, ARI soru ve yanıtları, 23–30
Başvuru durumunuz bir sonraki adımı belirler
İlk Portal ARI işlemi, giriş ve kalış koşulları ile şahsen yapılması gereken adımları kendi başına tamamlamaz. 90-A tedbirinde, olağan ikamet vizesi şartına istisna ve ilk girişten sonraki 90 günlük düzenleme hükmü bulunur. Kanundaki geçerli Schengen vizesi ifadesini, AIMA’nın yasal giriş ve kalış belgesi talebiyle birlikte okuyun. Umuma mahsus Türk pasaportuyla kısa ziyaret kural olarak vizeye tabidir. Hususi, hizmet ve diplomatik pasaportlar için şartlı kısa ziyaret muafiyeti vardır. Bir Schengen oturum kartına veya muaf pasaporta dayanıyorsanız AIMA’nın dosyanızda hangi giriş belgesini kabul edeceğini önceden sorun. Başka bir üye ülkeden Portekiz’e iç sınır üzerinden girerseniz giriş bildiriminin uygulanıp uygulanmadığını da kontrol edin. Lei n.º 23/2007, maddeler 14 ve 90-A · T.C. Dışişleri Bakanlığı, Portekiz’e kısa seyahat
| Dosyanın durumu | Yapılacak işlem |
|---|---|
| İlk dosyayı hazırlıyorsunuz. | Portal ARI’de yatırım ve kişi belgelerini doğru başlıklara yükleyin. Portekiz vergi kimlik numarası (Número de Identificação Fiscal, NIF), yabancı vergi kimliği, pasaport ve uygulanabilir ek belgeleri takip edin. |
| Evrak güncelleme bildirimi geldi. | Bildirimdeki süre ve belgeye göre ilerleyin. Eski dosyayı şahsen zaten resmileştirdiyseniz, bildirimin bu durumda ne söylediğini de okuyun. Yeni yatırım belgesi hem işlemin yapıldığı günü hem süren durumu açıklamalıdır. |
| Portal dosyası kabul edilmiş, randevu verilmemiş. | AIMA’nın yayımladığı usulde Pedido de agendamento ARI konulu e-posta ile süreç numaranızı ve kayıtlı hangi aile üyelerini kapsadığını belirtin. |
| Randevuyu ciddi ve belgelenebilir bir nedenle kaçırdınız. | Pedido de reagendamento ARI konulu talepte dosyayı, mazereti ve kanıtını belirtin. Kurum, gerekçesiz olarak yeniden randevuya katılmamanın dosyanın kapanmasına yol açabileceğini açıklıyor. |
| Yatırımcı veya aileden yalnız biri randevu aldı. | Başvuruların birbirine ekli olduğunu, bildirimin kim adına geldiğini ve her üyenin biyometrik veya belge adımını ayrı kontrol edin. |
| Yenileme yapıyorsunuz. | AIMA’nın yayımladığı usule göre yenileme 16 Şubat 2026’dan beri portaldan yapılır. Soru ve yanıt sayfası, 22 Şubat 2020–31 Aralık 2026 arasında sona eren ARI kartlarını bu kanalda belirtir. Bildirim biyometri için gelmenizi istiyorsa randevuyu koruyun. |
Geçerli pasaport, giriş ve kalış kanıtı, sağlık güvencesi, adli sicil belgesi, yatırım şartlarını sürdürme beyanı, vergi ve sosyal güvenlik kayıtları dosyaya göre istenir. AIMA listelerinde adli sicil belgesi için üç ay, bazı vergi ve sosyal güvenlik kayıtları için 45 günlük düzenlenme sınırı vardır. Türk adli sicil belgesinin kabulü için tasdik ve Portekizce çeviri koşullarını, belgenin ne zaman yenilenmesi gerektiğini ve çağrıda aslının gerekip gerekmediğini AIMA’ya sorun. AIMA, yeni randevu ve değişiklik yazışmalarında geral@aima.gov.pt adresini belirtiyor. Dosya kabulü veya portal bildirimi, ilk iznin verilmiş olduğunu göstermez. AIMA, Portal ARI · AIMA, ARI soru ve yanıtları, 6–25 · e-Devlet, adli sicil için e-Apostil
Ödeme kaydı. Portalda Documento Único de Cobrança (DUC), ödeme için oluşturulan tahsilat belgesidir. Kayıt numarasını, ödeme referansını, hangi aile üyesi veya işlem için üretildiğini ve varsa son ödeme gününü saklayın. Ödemeyi yaptıysanız banka belgesini ve portalda görülen durumu karşılaştırın. PDF açılmıyorsa AIMA, Esclarecimento PDF DUC ARI konusu ile açıklama istemeyi öngörür. Yeni bir tahsilat belgesi oluşturmadan önce ilk kaydın durumunu doğrulayın. Yatırımın banka dekontu, vize işlemi ve ARI harcı için oluşan tahsilat kaydı farklı işlevler görür. AIMA, ARI portalı · AIMA, ARI soru ve yanıtları
Kalış kaydı. 65-C, ilk yıl toplam yedi gün, sonraki iki yıllık dönemlerde toplam 14 gün öngörür. Günlerin aralıksız olması şart değildir. İlk ARI kartının olağan iki yıllık süresi ile 65-C’deki ilk yıl ifadesini kendi tarihlerinize göre teyit edin. Uçuş, konaklama ve ülkede bulunduğunuz tarihlerin kanıtlarını saklayın. Aile üyelerindeki kontrol, kişinin yaşı, kart türü ve tarihlerine göre ayrı değerlendirilir. Decreto Regulamentar n.º 84/2007, madde 65-C · AIMA, ARI yenileme ve kalış soruları, 23–25
Eski yatırımınız varsa dosyanın başlangıç tarihini bulun
Lei n.º 56/2023, 7 Ekim 2023’ten itibaren salt sermaye transferi, gayrimenkul alımı ve gayrimenkul alımıyla onarımı içeren eski bentler için yeni başvuruya son verdi. Geçerli bentlerde doğrudan veya dolaylı gayrimenkul yatırımı amacı da yasaklandı. Önceden verilmiş izinler, uygun aile işlemleri ve belirli bekleyen dosyalar geçiş hükümlerine tabidir. Kanunun 42(5) hükmü, ilgili izinlerin yenilenmesinde 89(4) kapsamındaki girişimci oturumu statüsüne dönüşümü ve asgari kalışı düzenler. 43. madde, yürürlük tarihinde yetkili makamda veya ilgili belediye ön kontrolünde bekleyen dosyaları da kapsar. Tapu tarihi, ödeme, portal başvurusu ve belediye işleminin kayda giriş tarihi ayrı belgelerle gösterilir. Yatırımı satmadan önce hangi statüye ve hangi geçiş hükmüne bağlı olduğunuzu dosya kayıtlarınız üzerinden teyit edin. Lei n.º 56/2023, maddeler 42–44 ve 55 · AIMA, ARI soru ve yanıtları, 26–30
Ailenin harç ve belge hesabını kişi başına kurun
1 Mart 2026 tarihli AIMA tarifesi, ARI için dosya inceleme ile izin düzenlemeyi ayrı gösterir. Ödeme bildiriminizdeki Documento Único de Cobrança (DUC), hangi tutarın hangi dosya için ve ne zamana kadar ödeneceğini gösterir. Gerçek tutarı beklediğinizden farklı bulursanız AIMA, belgeli bir açıklama isteğinin ödemeden önce iletilmesini öneriyor. Tarife bölüm XIV’teki indirimler işlem koşullarına bağlıdır. AIMA, ARI soru ve yanıtları, 31–33 · AIMA, 2026 ücret tarifesi, III.3 ve XIV
| İşlem, kişi başına | Standart | Tarifedeki yüzde 25 indirimli tutar |
|---|---|---|
| İlk başvurunun veya yenilemenin kabulü ve incelenmesi | 842,80 avro | 632,10 avro |
| İlk ARI izninin verilmesi | 8.418,90 avro | 6.314,20 avro |
| ARI izninin yenilenmesi | 4.210,30 avro | 3.157,80 avro |
Bir yatırımcı ile iki uygun aile üyesinin üç ayrı dosyasında standart ilk inceleme ve ilk izin harçları varsayılırsa 27.785,10 avro hesaplanır. Aynı tarihteki tarife ile ilk yenilemenin inceleme ve belge kalemleri 15.159,30 avro eder. Sonraki yılların fiyatı bu hesaptan çıkarılamaz. Yatırım sermayesi, banka komisyonu, belge, tercüme, seyahat ve varsa uzman desteğini ayrı yazın.
ARI sahiplerinin uygun aile üyeleri 98(3)(c) kapsamında genel bekleme süresinden muaftır. Aile ilişkisinin kurulması ve belgelenmesi gerekir. Örneğin bekâr, bağımlı yetişkin çocuk için öğrenime devam kanıtı aranır. 99(1)(e) bu öğrenimin Portekiz’de görülmesini şart koşmaz. Yaş, velayet ve diğer ebeveynin onayı sonucu etkileyebilir. AIMA, yatırımcının aileye ilişkin sorumluluk beyanında genel olarak imza tasdiki arandığını, yetkili hizmet önünde şahsen imzalanması durumunda farklı işlem uygulandığını açıklıyor. Lei n.º 23/2007, maddeler 98(3)(c) ve 99–101 · AIMA, ARI soru ve yanıtları, 13–14 ve 19 · Aile Birleşimi
Daimi oturum, vatandaşlık ve vergi takvimleri
En az beş yıldır geçici izin sahibi olan kişi, 80. maddede düzenlenen temel Portekizce, konut, geçim ve adli koşullar da karşılanıyorsa daimi izin isteyebilir. Uygun yatırımcı ve aile üyeleri için özel kalıcı ARI statüsü düzenlenmiştir. Bağımsız bir daimi izin alırsanız yatırım sürdürme yükümlülüğü bakımından verilen yeni kartın türünü, kararın içeriğini ve bunun ailenin dosyalarına etkisini yazılı doğrulayın. Kasım 2026’da açılan genel daimi izin formu randevu isteme içindir. Lei n.º 23/2007, madde 80 · Decreto Regulamentar n.º 84/2007, madde 65-K · AIMA, daimi oturum randevusu
19 Mayıs 2026’dan itibaren yalnız Türkiye vatandaşlığı olan yetişkin için oturuma dayalı olağan vatandaşlığa alınmada en az 10 yıl yasal ikamet aranır. Uygun dönemler 15. maddeye göre en fazla 12 yıllık bir aralıkta toplanabilir. İlk oturum başvurusunun tarihini otomatik sayan eski hüküm kaldırıldı. Yürürlük tarihinde bekleyen vatandaşlık işlemlerinde önceki metin uygulanır. Bakanlar Kurulunun 29 Ekim’de onayladığını duyurduğu uygulama düzenlemesinin nihai yayımı ve yürürlük tarihi 14 Kasım’da doğrulanamadı. Vergi mukimliği ise ülkede geçirilen günler, konutun kullanılma biçimi ve gerektiğinde Türkiye–Portekiz vergi anlaşması ışığında ayrıca değerlendirilir. ARI’nin asgari kalış koşulundan vatandaşlık hakkı veya vergisel sonuç çıkarılmaz. Lei Orgânica n.º 1/2026, maddeler 2, 5, 7 ve 8 · Bakanlar Kurulu, 29 Ekim duyurusu · Portekiz Gelir Vergisi Kanunu, madde 16 · Gelir İdaresi Başkanlığı, Türkiye–Portekiz vergi anlaşmasının Türkçe metni
Yatırım emrinden önce hangi üç kaydı görmek gerekir?
İlk olarak yatırımın hangi kanun bendine dayandığını ve o bendin her koşulunu kimden alacağınız belgeyle ispatlayacağınızı yazın. İkinci olarak paranın kaynağından Portekiz’deki nihai işleme kadar izleyeceği yolu bankanızla doğrulayın. Üçüncü olarak paraya hangi tarihte ihtiyaç duyabileceğinizi, vade erken biterse veya bir ortak ayrılırsa sözleşmenin size hangi seçeneği verdiğini belirleyin. Portekiz’de düzenlemenin değiştiği eski bir işlemle yeni işlemi aynı koşullarla değerlendirmeyin. Satın alma ya da sermaye artırımı geri döndürülemeyecek bir adımsa, yatırım belgelerini ve göç dayanağını ilgili uzmanlarla imzadan önce inceleyin. Lei n.º 23/2007, md. 3 ve 90-A · Decreto Regulamentar n.º 84/2007, md. 65-A–E
Resmî kaynaklar ve doğrulama tarihi
14 Kasım 2026
- Lei n.º 23/2007, maddeler 3, 77, 80, 83, 90-A ve 98–101 · Decreto Regulamentar n.º 84/2007, maddeler 65-A–K · Lei n.º 56/2023, geçiş hükümleri
- AIMA, ARI kategorileri · Portal ARI · AIMA, ARI soru ve yanıtları · AIMA, Mart 2026 tarifesi
- Lei Orgânica n.º 1/2026, vatandaşlık · Bakanlar Kurulu, 29 Ekim 2026 · T.C. Dışişleri Bakanlığı, kısa ziyaret